[บทวิเคราะห์ SMM] ตลาดค่าสัมปทานลิเทียมมาลี: การผลิต โลจิสติกส์ และข้อจำกัดความเสี่ยงค่าสัมปทานของ Goulamina

ราคาสปอดูมีนเข้มข้นของซิมบับเว เงื่อนไข CIF ท่าเรือหลักของจีน ปรับตัวลงทั่วทั้งสามเกรดที่ติดตาม ในวันที่ 7 สิงหาคม โดยเกรดต่ำปรับลดลงมากที่สุดเป็นเปอร์เซ็นต์ เกรด Li₂O 6% (SMM-Li-SC-005) ปิดที่ 2,010 ดอลลาร์/ตัน ลดลง 25 ดอลลาร์ (-1.23%) ซื้อขายในช่วง 1,970–2,050 ดอลลาร์ เกรด Li₂O 5.5% (SMM-Li-SC-006) ปิดที่ 1,885 ดอลลาร์/ตัน ลดลง 30 ดอลลาร์ (-1.57%) อยู่ในกรอบ 1,860–1,910 ดอลลาร์ เกรด Li₂O 5% (SMM-Li-SC-007) ลดลงหนักสุด ปิดที่ 1,725 ดอลลาร์/ตัน ลดลง 35 ดอลลาร์ (-1.99%) โดยมีช่วงราคาระหว่างวันกว้างที่สุดในสามเกรดที่ 1,660–1,790 ดอลลาร์ การปรับฐานดังกล่าวทำให้ส่วนต่างเกรดในฝั่งต่ำกว้างขึ้น: ส่วนต่างระหว่างเกรด 6% และ 5.5% อยู่ที่ 125 ดอลลาร์/ตัน ขณะที่ส่วนต่างระหว่าง 5.5% และ 5% ขยับออกเป็น 160 ดอลลาร์/ตัน จากระดับปกติ ซึ่งชี้ว่าอุปสงค์ต่อวัสดุเกรดต่ำของซิมบับเวในวันนั้นอ่อนแอกว่าเมื่อเทียบกับหัวแร่ Li₂O สูงอย่างมีนัยสำคัญ มุมมอง SMM: การปรับลงเป็นวงกว้างของทั้งสามเกรดสปอดูมีนซิมบับเว สะท้อนภาวะซบเซาในตลาดเคมีภัณฑ์ลิเธียมของจีน โดยเกรดต่ำรับแรงกดดันหนักสุด เนื่องจากผู้ซื้อนิยมป้อนวัตถุดิบเกรดสูงท่ามกลางการซื้ออย่างระมัดระวัง SMM จะติดตามต่อไปว่าการขยายตัวของส่วนต่าง 5.5%–5% จะยังคงอยู่ในการประเมินราคาครั้งหน้า หรือเป็นผลจากสภาพคล่องในวันเดียว

Corica Mali ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของ Corica Mining Services ได้รับสัญญาบริการเหมืองเปิด ณ โครงการสปอดูมีน Goulamina ในประเทศมาลี มูลค่าประมาณ 348 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สัญญาดังกล่าวผ่านกระบวนการประกวดราคาแข่งขัน และครอบคลุมกิจกรรมก่อนการผลิตเป็นเวลา 6 เดือน ตามด้วยระยะเวลาคงที่ 5 ปี Corica ได้ระดมเข้าพื้นที่แล้วภายใต้ข้อตกลงเริ่มงานล่วงหน้า และกำลังดำเนินการเปิดหน้าดิน (pre-strip) พร้อมทั้งการทำเหมืองและบดแร่เพื่อการส่งออกโดยตรง (DSO) ขอบเขตครอบคลุมการควบคุมเกรดแร่ การเจาะและระเบิด การตักและขนย้าย ตลอดจนบริการป้อนแร่เข้าโรงงาน โดยมีเป้าหมายปริมาณวัสดุเคลื่อนย้ายที่วางแผนไว้ 18-20 ล้านตันต่อปีตลอดอายุสัญญา ตัวเลขนี้หมายถึงวัสดุที่ขุดได้ทั้งหมด (แร่ รวมกับเศษหินดินทิ้ง) ซึ่งแตกต่างจากผลผลิตหัวแร่สปอดูมีนสำเร็จรูป การศึกษาความเป็นไปได้ขั้นสุดท้ายระยะที่ 1 ของ Goulamina ระบุกำลังการผลิตตามชื่ออยู่ที่ประมาณ 506,000 ตันต่อปีของหัวแร่สปอดูมีนเกรด Li₂O 6% (SC6) โดยงานทดสอบยืนยันได้คุณภาพหัวแร่สูงและมีแร่ไมกาต่ำ ด้านโลจิสติกส์ Goulamina ตั้งอยู่ในพื้นที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล ห่างจาก Bougouni ไปทางตะวันตกประมาณ 50 กม. ในตอนใต้ของมาลี หัวแร่สปอดูมีนที่ผลิตได้จากไซต์จะถูกลำเลียงด้วยรถบรรทุกทางบกไปยังท่าเรือชายฝั่ง เพื่อขนส่งต่อทางทะเลไปยังตลาดปลายทาง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้แปลงแร่ในจีน แนวปฏิบัติในอุตสาหกรรมของโครงการสปอดูมีนในแอฟริกาตะวันตกที่ไม่มีทางออกสู่ทะเลคือการขายหัวแร่ในรูปแบบ FOB ณ ท่าเรือส่งออก โดยผู้ซื้อเป็นผู้จัดการและรับผิดชอบค่าขนส่งทางทะเลนับจากจุดนั้น หัวแร่ที่มีต้นทางจากมาลีในอดีตเคลื่อนย้ายผ่าน Abidjan เป็นหลัก โดยมี San Pedro และ Dakar เป็นเส้นทางรอง ข้อกำหนด Incoterms และเส้นทางส่งออกที่แน่นอนสำหรับการขนส่งเชิงพาณิชย์ของ Goulamina ไม่ได้เปิดเผยในประกาศสัญญา และควรตรวจสอบยืนยันจากเอกสารการรับซื้อผลผลิต (offtake) แทนที่จะสันนิษฐาน Goulamina ถือการอนุมัติและใบอนุญาตสำคัญทั้งหมดที่จำเป็นต่อการผลิต โครงสร้างการถือครองเปลี่ยนแปลงไปนับตั้งแต่การประกาศสัญญาเหมืองเดิม: Ganfeng Lithium ซึ่งเดิมเป็นพันธมิตรกิจการร่วมค้า 50% ได้เข้าซื้อส่วนได้เสียที่เหลือ 40% จาก Leo Lithium ผ่านธุรกรรมที่แล้วเสร็จในช่วงปี 2024-2025 และปัจจุบันเป็นผู้ถือโครงการร่วมกับส่วนของผู้ถือหุ้นของรัฐบาลมาลี ภายใต้เงื่อนไขของประมวลกฎหมายเหมืองฉบับปรับปรุง สัดส่วนการถือหุ้นปัจจุบันของรัฐควรตรวจสอบเทียบกับการเปิดเผยข้อมูลล่าสุดของทางการมาลี แทนที่จะอิงกับสัดส่วน 10% แบบผู้ถือหุ้นที่ไม่ต้องจ่ายเงินสมทบ (free-carry) ซึ่งอ้างถึง ณ วันที่ลงนามในสัญญา การขนส่งเชิงพาณิชย์ครั้งแรกจาก Goulamina เกิดขึ้นในเดือนสิงหาคม 2025 แทนที่เป้าหมายการผลิตเดิมในครึ่งแรกของปี 2024 ซึ่งเคยอ้างอิงไว้เมื่อมีการประกาศสัญญานี้ครั้งแรก Corica ได้ดำเนินธุรกิจในภาคบริการเหมืองของแอฟริกาตะวันตกมากว่า 20 ปี และรายงานว่ามีพนักงานกว่า 2,000 คน ตามตัวเลขที่บริษัทให้มา ข้อมูลดังกล่าวยังไม่ได้รับการทวนสอบอย่างอิสระโดย SMM มุมมอง SMM: สัญญา Corica ตอกย้ำถึงขนาดความต้องการบริการเหมืองเปิดที่มาพร้อมกับการเร่งเครื่องของมาลีในฐานะแหล่งผลิตสปอดูมีน โดยมีเป้าหมายการเคลื่อนย้ายวัสดุ 18-20 ล้านตันต่อปีสนับสนุนกำลังการผลิตตามชื่อ SC6 ประมาณ 506,000 ตันต่อปีของ Goulamina เมื่อ Ganfeng ถือสิทธิความเป็นเจ้าของในส่วนเอกชนทั้งหมด หลังจากเข้าซื้อสัดส่วนของ Leo Lithium ในปี 2024-2025 การตัดสินใจด้านการรับซื้อผลผลิตและโลจิสติกส์ของ Goulamina จึงอยู่กับ Ganfeng และรัฐมาลีแต่เพียงผู้เดียว ซึ่งตอกย้ำการควบคุมโดยตรงของจีนต่อสัดส่วนที่เพิ่มขึ้นของอุปทานสปอดูมีนจากแอฟริกาตะวันตกที่จะไปถึงกำลังการผลิตแปลงแร่ในจีน SMM จะติดตามการเปิดเผยข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับเส้นทางส่งออกและข้อกำหนด Incoterms ในสัญญาของ Goulamina เมื่อปริมาณการขนส่งเพิ่มขึ้น

ผู้ผลิตลิเทียมของซิมบับเวได้ร่วมกันลงทุนประมาณ 1.45 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในโครงสร้างพื้นฐานด้านการเพิ่มคุณค่าแร่ในประเทศ ตามที่นายอินโนเซนต์ รัคเวซา ประธานสมาคมผู้ผลิตลิเทียมและหัวหน้าบริษัทมูทาปา เอเนอร์จี รีซอร์สเซส กล่าว ระหว่างการกล่าวสุนทรพจน์ที่งานสัมมนาการเพิ่มคุณค่าและการสร้างมูลค่าเพิ่มของ Mine Entra ในเมืองบูลาวาโย รัคเวซาเผยว่าอุตสาหกรรมได้ขอให้รัฐบาลผ่อนปรนกำหนดการจำกัดการส่งออกหัวแร่สปอดูมีนที่ยังไม่ได้ผ่านการเพิ่มคุณค่า ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ในเร็ว ๆ นี้ โดยอ้างถึงความพร้อมของโรงผลิตซัลเฟตที่ยังไม่ทั่วถึงทั้งภาคส่วน SMM ตั้งข้อสังเกตว่าวันที่มีผลบังคับใช้ของคำสั่งห้ามและการปรับแก้ใด ๆ ควรยึดตามประกาศของรัฐบาลล่าสุด ไม่ใช่จากความเห็นในงานสัมมนา และตัวเลข 1.45 พันล้านดอลลาร์สหรัฐนี้มาจากรายงานของสมาคมและยังไม่ผ่านการตรวจสอบอิสระ ในบรรดาผู้ผลิตรายใหญ่ทั้ง 7 ราย มีเพียงโรงงานที่เชื่อมโยงกับ Huayou ในโครงการ Prospect Lithium Zimbabwe ที่เหมืองอาร์เคเดีย (Arcadia) เท่านั้นที่ก่อสร้างและเริ่มเดินเครื่องกำลังการผลิตซัลเฟตได้จนถึงปัจจุบัน โรงงานมูลค่า 400 ล้านดอลลาร์สหรัฐแห่งนี้ส่งออกลิเทียมซัลเฟตที่ผลิตในประเทศรายแรกของแอฟริกาเมื่อเดือนเมษายน 2026 และกำลังดำเนินการอยู่ โรงงานผลิตซัลเฟตมูลค่า 500 ล้านดอลลาร์สหรัฐของ Sinomine ที่บิกีตา (Bikita) ยังอยู่ระหว่างการก่อสร้าง โครงการซัลเฟตมูลค่ากว่า 200 ล้านดอลลาร์สหรัฐของบริษัทเหมืองคามาติวี (Kamativi Mining Company) อยู่ในขั้นตอนการลงทุน โดยสถานะการเดินเครื่องยังไม่ได้รับการยืนยัน และโรงงานแห่งที่สี่ซึ่งไม่เปิดเผยชื่อมีเป้าหมายแล้วเสร็จภายในสิ้นปี 2027 ช่องว่างระหว่างเงินทุนที่ลงทุนไปแล้วกับกำลังการผลิตที่เริ่มดำเนินการได้คือข้อจำกัดด้านอุปทานที่แท้จริงเบื้องหลังคำร้องขอของอุตสาหกรรมให้มีความยืดหยุ่นด้านเวลา ผู้ผลิตที่เหลือยังคงส่งออกหัวแร่เข้มข้นไม่ใช่ซัลเฟต และจะได้รับผลกระทบโดยตรงหากข้อจำกัดการส่งออกหัวแร่ที่ยังไม่ผ่านการเพิ่มคุณค่ามีผลบังคับใช้ก่อนที่โรงงานของพวกเขาจะเริ่มเดินเครื่อง โลจิสติกส์เพิ่มความเสี่ยงอีกชั้นหนึ่งให้กับกรอบเวลาดังกล่าว ปัจจุบันหัวแร่สปอดูมีนเข้มข้นถูกส่งออกในเงื่อนไข CIF จีน โดยมีเส้นทางหลักผ่านท่าเรือเบราในโมซัมบิกและท่าเรือเดอร์บันในแอฟริกาใต้ และผลผลิตซัลเฟตจากโรงงานที่เดินเครื่องแล้วและในอนาคตมีแนวโน้มว่าจะต้องขนส่งผ่านเส้นทางเดียวกันหากไม่มีข้อตกลงเฉพาะเจาะจง ความไม่เสถียรของระบบส่งไฟฟ้า ZETDC ยังคงส่งผลกระทบต่อระยะเวลาเดินเครื่องของโรงงานแปรรูป ซึ่งมีผลโดยตรงต่อความรวดเร็วในการเพิ่มกำลังการผลิตของโรงงานซัลเฟตที่เหลือให้ถึงกำลังการผลิตตามพิกัดเมื่อเริ่มเดินเครื่อง ขณะที่ความแออัดที่ด่านชายแดนมาชิปันดาและตามแนวเส้นทางรถไฟเบตบริดจ์-เดอร์บันและมาปูโตส่งผลกระทบต่อระยะเวลาหมุนเวียนสินค้า โดยไม่ขึ้นอยู่กับความพร้อมในการผลิต ณ แหล่งผลิต แม้ว่ากำลังการผลิตซัลเฟตจะเริ่มดำเนินการได้ตามกำหนด ข้อจำกัดเหล่านี้จะเป็นตัวกำหนดว่าภาคอุตสาหกรรมจะสามารถแปลงกำลังการผลิตที่เริ่มเดินเครื่องแล้วเป็นปริมาณการส่งออกที่ต่อเนื่องได้หรือไม่ ก่อนที่จะมีนโยบายจำกัดการส่งออกหัวแร่เข้มข้นที่เข้มงวดขึ้น ในด้านการคลัง ภาระภาษีที่แท้จริงของอุตสาหกรรมอยู่ที่ประมาณ 40% ของรายได้จากการขาย ประกอบด้วยภาษีส่งออก 10% สำหรับลิเทียมที่ยังไม่ผ่านการเพิ่มคุณค่า ค่าภาคหลวง 7% ภาษีพัฒนาชุมชน 3% ค่าธรรมเนียมการตลาดของ MMCZ 1% และภาษีมูลค่าเพิ่ม 15.5% ก่อนที่จะมีการบวกภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีเงินเดือน และข้อกำหนดการกันสำรองเงินตราต่างประเทศเข้าไปอีก สมาคมได้เรียกร้องให้มีการทบทวน โดยชี้ว่าอัตราของซิมบับเวสูงกว่าประเทศอื่น ๆ ในกลุ่มเดียวกันทั่วโลก นอกเหนือจากลิเทียมแล้ว สมาคมยังชี้ให้เห็นถึงมูลค่าที่ยังไม่ได้นำกลับมาใช้ใหม่ของแทนทาลัม ไนโอเบียม และซีเซียมจากกระบวนการผลิตลิเทียม และรัฐบาลได้ออกข้อกำหนดให้ต้องมีการสำแดงแร่และมีห้องปฏิบัติการวิเคราะห์แร่ ณ แหล่งผลิตสำหรับเหมืองที่กำลังดำเนินการ ตัวเลขความสูญเสียและการลงทุนเฉพาะที่อ้างอิงสำหรับกระแสผลพลอยได้นี้ไม่ได้รับการระบุแหล่งที่มาอย่างอิสระในงานสัมมนา และจะไม่นำมาเผยแพร่ในที่นี้จนกว่าจะได้ข้อมูลจากแหล่งปฐมภูมิ มุมมองของ SMM: ความพยายามในการเพิ่มคุณค่าแร่ของซิมบับเวในขณะนี้เป็นเรื่องของโรงงานเพียงแห่งเดียว โดยอาร์เคเดียได้เริ่มเดินเครื่องและส่งออกซัลเฟตแล้ว ในขณะที่บิกีตา คามาติวี และโรงงานแห่งที่สี่ยังคงอยู่ในขั้นตอนการก่อสร้างหรือการลงทุน ข้อจำกัดที่สำคัญในการปิดช่องว่างนี้ไม่ได้มีเพียงการเงินเท่านั้น ความน่าเชื่อถือของระบบส่งไฟฟ้าและความแออัดตามเส้นทางที่ด่านมาชิปันดาและตามแนวเส้นทางเบตบริดจ์-เดอร์บันและมาปูโต จะเป็นตัวกำหนดว่ากำลังการผลิตที่เริ่มเดินเครื่องแล้วจะเปลี่ยนเป็นปริมาณการส่งออกที่ต่อเนื่องได้เร็วเพียงใด ภาระภาษีที่แท้จริงประมาณ 40% ยังคงเป็นประเด็นที่แยกต่างหากและอาจเป็นจุดเสียดทานที่ยืดเยื้อกับรัฐบาลฮาราเร SMM จะยืนยันตัวเลขเงินลงทุนที่ได้ให้คำมั่นไว้และสถานะนโยบายการส่งออกในปัจจุบันอีกครั้งเมื่อมีการเปิดเผยข้อมูลจากแหล่งปฐมภูมิเพิ่มเติม