Gần đây, hội thảo công nghệ khí hóa sinh khối và buổi quan sát hiện trường “Lò Đông Hoa” đã được tổ chức tại Kỳ Jarud, thành phố Thông Liêu, Nội Mông. Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Năng lượng mới thuộc Viện Kỹ thuật Năng lượng Tái tạo Trung Quốc, ông Jiang Hai, phát biểu tại hội thảo rằng: khi cơ chế định giá carbon dần hoàn thiện, độ chín muồi của công nghệ liên quan tăng lên, và hệ thống thu gom, cung ứng nguyên liệu thô đẩy nhanh quá trình thiết lập, ngành methanol xanh dự kiến sẽ bước vào giai đoạn phát triển quy mô lớn từ năm 2028 đến 2030.
Ông Jiang Hai chỉ ra rằng methanol xanh vừa là nhiên liệu quan trọng để khử carbon trong lĩnh vực vận tải biển, vừa là chất mang then chốt kết nối năng lượng tái tạo với quá trình giảm phát thải sâu trong công nghiệp. Thị trường methanol xanh toàn cầu đang mở rộng nhanh chóng, quy mô thị trường dự kiến tăng từ khoảng 2 tỷ USD năm 2025 lên khoảng 40 tỷ USD vào năm 2035. Khi thuế carbon hàng hải của Tổ chức Hàng hải Quốc tế dần được áp dụng và quá trình thay thế nguyên liệu hóa chất tăng tốc, nhu cầu thị trường sẽ tiếp tục mở rộng.
Ngành methanol xanh của Trung Quốc đã có nền tảng vững chắc để phát triển quy mô lớn. Dữ liệu cho thấy năm 2025, công suất hiện có của Trung Quốc đạt 380.000 tấn, chiếm khoảng 42% tổng công suất toàn cầu, đứng vào hàng đầu thế giới.
Tuy nhiên, ngành này vẫn đang trong giai đoạn chuyển tiếp từ thương mại hóa ban đầu sang phát triển quy mô lớn. Mặc dù nhu cầu thị trường đã xuất hiện, hiệu quả kinh tế của các dự án vẫn chưa được phát huy đầy đủ. Ở giai đoạn hiện tại, ngành này có đặc điểm là “lập kế hoạch nhiều, triển khai ít”. Chi phí sản xuất vẫn cao, sản phẩm đồng nhất đáng kể, mô hình lợi nhuận ổn định chưa hình thành, việc xác thực dự án gặp nhiều thách thức và thời gian thu hồi vốn tương đối dài.
Trong khi đó, ngành này đối mặt với các vấn đề như việc xác thực chưa đầy đủ các thiết bị lõi quy mô lớn và nhu cầu kiểm tra độ ổn định của quy trình. Rủi ro thích ứng công nghệ trong thi công xây dựng có thể gây chậm trễ dự án hoặc vượt chi phí. Các tiêu chuẩn ngành, hệ thống chứng nhận và cơ chế giao dịch carbon chưa hoàn thiện cũng khiến cho phần bù xanh khó chuyển hóa hoàn toàn thành lợi nhuận thực tế của doanh nghiệp, và động lực từ phía thị trường không đủ càng làm suy yếu niềm tin đầu tư.
Để giải quyết những vấn đề này, ông Jiang Hai đề xuất xây dựng hệ thống bảo đảm ba trong một gồm “chỉ đạo chính sách, quy chuẩn tiêu chuẩn và động lực thị trường”, đồng thời thúc đẩy đột phá từ bốn khía cạnh: cung ứng nguyên liệu thô, phối hợp chuỗi công nghiệp, mô hình kinh doanh và ứng dụng cuối cùng.
Về nguyên liệu thô, cần thiết lập cơ chế hợp tác do chính phủ dẫn dắt, doanh nghiệp thúc đẩy, nông dân tham gia. Cần hoàn thiện mạng lưới thu gom, vận chuyển và cung ứng phế thải nông lâm nghiệp, thúc đẩy tiêu chuẩn hóa phân loại nguyên liệu và cung ứng quy mô lớn tại địa phương, giảm thiểu tác động của sự phân tán nguyên liệu và biến động chi phí đối với sự phát triển của ngành.
Về chuỗi ngành, cần tăng cường đổi mới công nghệ tích hợp, thúc đẩy quá trình ghép nối và tối ưu hóa toàn diện "khí hóa, tinh chế và tổng hợp." Tập trung bồi dưỡng các nhà cung cấp giải pháp có năng lực thiết kế hệ thống, tích hợp thiết bị và hợp đồng EPC. Sử dụng thiết kế mô-đun để giảm rủi ro kỹ thuật, nâng cao khả năng thích ứng công nghệ và tính ổn định sản xuất.
Về mô hình kinh doanh, có thể khám phá lộ trình lợi nhuận tổng hợp kết hợp "doanh thu sản phẩm, phí bảo hiểm giao dịch carbon và tiêu dùng xanh." Tận dụng tối đa giá trị môi trường và thuộc tính năng lượng của các dự án, nâng cao hiệu quả kinh tế dự án thông qua nhiều dòng doanh thu, tăng cường khả năng thu hút vốn và chống chịu biến động thị trường của ngành.
Về mặt ứng dụng, đẩy nhanh xây dựng hệ thống tiêu thụ bao phủ đa dạng kịch bản, thúc đẩy sử dụng methanol xanh trong các lĩnh vực như nhiên liệu sạch hàng hải, thay thế năng lượng cho xe tải hạng nặng và nguyên liệu hóa học MTO. Đồng thời, xây dựng mạng lưới khu vực tích hợp "cơ sở sản xuất, phân phối logistics và trạm tiếp nhiên liệu" để hình thành kênh hấp thụ thị trường ổn định, hỗ trợ phát triển ngành quy mô lớn.
