Tóm tắt điều hành
Úc là nhà cung cấp nguyên liệu chính cho hệ thống luyện kẽm khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nhưng cơ cấu nguồn cung đang chuyển dịch từ sự thống trị của một số ít mỏ lâu năm sang bức tranh pha trộn giữa đóng cửa mỏ, biến động tại các hoạt động hiện hữu và tăng sản lượng tại các dự án mới. Hoạt động kinh doanh kẽm-chì Mount Isa của Glencore bao gồm mỏ George Fisher và mỏ Lady Loretta lân cận, vốn đã kết thúc vòng đời mỏ vào cuối năm 2025. Trong khi đó, Dugald River, McArthur River, Rosebery, Century, Cannington và Golden Grove vẫn là trụ cột nguồn cung tinh quặng kẽm từ Úc, còn các dự án mới được đưa vào vận hành hoặc khởi động lại như Federation, Woodlawn và Endeavor đã bắt đầu đóng góp thêm sản lượng.
Nguồn cung quặng kẽm tại Úc giảm mạnh trong năm 2024 do thời tiết cực đoan, điều kiện khai thác hầm lò khó khăn và thay đổi trình tự khai thác. Nguồn cung phục hồi vào năm 2025 khi McArthur River trở lại bình thường và Dugald River đạt sản lượng kỷ lục. Nửa đầu năm 2026, các hoạt động của Glencore tại Úc sản xuất 218 nghìn tấn kẽm trong tinh quặng, giảm 54 nghìn tấn so với cùng kỳ, trong đó khoảng 51 nghìn tấn mức giảm là do đóng cửa mỏ Lady Loretta. Dugald River sản xuất 87,2 nghìn tấn kẽm trong tinh quặng cùng kỳ, cho thấy sự sụt giảm chung chủ yếu đến từ việc một mỏ lâu năm cụ thể ngừng hoạt động, chứ không phải cắt giảm đồng loạt trên toàn bộ các mỏ trọng tâm.
Do đó, nguồn cung từ Úc cần được đánh giá theo ba chặng thời gian. Trong ngắn hạn, trọng tâm là gián đoạn mùa mưa ảnh hưởng đến đường sắt, cảng và lịch tàu. Trong trung hạn, các vấn đề then chốt là sự mất vĩnh viễn mỏ Lady Loretta, giới hạn tài nguyên bãi thải của Century đang đến gần vào khoảng năm 2027 và tỷ lệ vận hành thấp hơn tại Cannington, cùng với quá trình tăng sản lượng của Federation, Woodlawn, Endeavor và khu khai thác Gossan Valley tại Golden Grove. Những thay đổi về nguồn cung từ Úc sẽ ảnh hưởng đến lượng hàng nhập vào Trung Quốc và TC giao ngay, nhưng đánh giá cuối cùng cũng phải tính đến tăng trưởng nguồn cung mỏ ròng toàn cầu và nhu cầu nguyên liệu từ các lò luyện kim trong và ngoài Trung Quốc.
I. Nguồn cung quặng kẽm tại Úc: Đóng cửa mỏ và Tăng công suất mới
Các mỏ kẽm chính của Úc nằm ở Queensland, Lãnh thổ Bắc Úc, Tasmania, New South Wales và Tây Úc. Các hoạt động khai thác chính hiện có bao gồm mỏ kẽm-chì Mount Isa của Glencore và McArthur River, Dugald River và Rosebery của MMG, Century của Sibanye-Stillwater, Cannington của South32, và Golden Grove của 29Metals. Các dự án mới đi vào hoạt động hoặc khởi động lại như Federation, Woodlawn và Endeavor đồng nghĩa nguồn cung từ Australia không còn chỉ phụ thuộc vào Mount Isa và Dugald River.
Biểu đồ cho thấy sản lượng tinh quặng kẽm của Australia duy trì ở mức tương đối cao trong những năm gần đây, dù biến động qua các năm khá lớn. Năm 2024, thời tiết khắc nghiệt tại McArthur River và điều kiện khai thác hầm lò ngày càng phức tạp tại Cannington khiến nguồn cung sụt giảm rõ rệt. Sự phục hồi của McArthur River và sản lượng cao hơn tại Dugald River thúc đẩy phục hồi vào năm 2025, trước khi việc đóng cửa Lady Loretta gây áp lực lên sản lượng một lần nữa vào năm 2026. Do đó, nguồn cung từ Australia không tĩnh tại; nó phản ánh tác động tổng hợp của sự phục hồi, suy giảm và bổ sung tại từng mỏ riêng lẻ.
Hiệu suất giữa các tài sản hiện có phân hóa rõ rệt. Dugald River sản xuất 183,5 nghìn tấn kẽm trong tinh quặng năm 2025, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước và là kết quả cao kỷ lục hàng năm. Rosebery của MMG sản xuất khoảng 48,6 nghìn tấn trong cùng kỳ. Hoạt động tái chế quặng đuôi của Century sản xuất khoảng 101 nghìn tấn kẽm trả phí trong tinh quặng năm 2025, dù dự án quặng đuôi hiện tại đang tiến gần đến mốc tuổi thọ mỏ vào khoảng năm 2027. Cannington sản xuất khoảng 44,5 nghìn tấn kẽm trả phí trong năm tài chính 2025, với dự báo khoảng 40 nghìn tấn cho năm tài chính 2026 và 43 nghìn tấn cho năm tài chính 2027, cho thấy hồ sơ sản xuất tương đối ổn định nhưng thấp hơn.
Việc đóng cửa Lady Loretta tạo ra tổn thất nguồn cung được xác nhận. Dữ liệu của Glencore cho thấy sản lượng tinh quặng kẽm tại Australia giảm 20% so với cùng kỳ năm trước trong nửa đầu năm 2026, phần lớn sự sụt giảm là do mỏ này kết thúc vòng đời vào cuối năm 2025. Nhìn về giai đoạn 2027–2030, nguồn cung từ Australia sẽ được định hình bởi sự bù trừ giữa tổn thất và bổ sung. Century đối mặt với sự cạn kiệt dần nguồn quặng đuôi, trong khi Cannington bị hạn chế bởi điều kiện khai thác hầm lò phức tạp hơn. Về mặt tích cực, Federation tiếp tục tăng công suất, Woodlawn đã trở lại sản xuất ổn định, khu khai thác Gossan Valley tại Golden Grove dự kiến cho quặng đầu tiên vào nửa cuối năm 2026, và việc khởi động lại Endeavor sẽ bổ sung nguồn cung. Do đó, triển vọng nguồn cung trung hạn của Australia không phải là sự thu hẹp một chiều, mà là giai đoạn các mỏ sắp hết hạn chuyển giao cho các nguồn sản xuất mới.
II. Nhập khẩu của Trung Quốc từ Australia: Biến động hàng tháng không nhất thiết báo hiệu cắt giảm nguồn cung mỏ
Biểu đồ cho thấy nhập khẩu tinh quặng kẽm của Trung Quốc từ Australia có tính mùa vụ cao và nhạy cảm với lịch trình giao hàng. Sự sụt giảm hàng tháng có thể phản ánh sản lượng mỏ thấp hơn, nhưng cũng có thể do gián đoạn đường sắt, bốc hàng tại cảng bị trì hoãn, thời gian vận chuyển đường biển, thời điểm thông quan hoặc thay đổi trong thu mua của lò luyện. Mức tăng đột biến sau đó có thể đơn thuần đại diện cho các lô hàng bị trì hoãn cập bến vào tháng sau. Do đó, dữ liệu nhập khẩu cần được đánh giá dựa trên ít nhất ba bộ thông tin: chênh lệch giữa sản xuất và bán hàng của thợ mỏ, điều kiện vận hành đường sắt và cảng ở bắc Australia, và mô hình cập bến tại các cảng chính của Trung Quốc. Mức thấp năm 2024 không nên tự động đánh đồng với sự suy giảm sản xuất kéo dài. Tương tự, xu hướng năm 2026 nên được đánh giá chủ yếu dựa trên nhập khẩu lũy kế thay vì các biến động phóng đại trong từng tháng riêng lẻ.
III. Tại sao mùa mưa ảnh hưởng đến xuất khẩu tinh quặng kẽm từ Australia?
Mùa mưa ở bắc Australia thường kéo dài từ tháng 10 đến tháng 4, trong khi mùa bão nhiệt đới kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4. Mùa mưa phía bắc 2025–2026 ẩm ướt thứ bảy trong lịch sử, với lượng mưa trung bình khoảng 684 mm, cao hơn 44% so với trung bình dài hạn. Mười một cơn bão nhiệt đới đã xảy ra trong khu vực quanh Australia trong mùa này.
Nhiều mỏ kẽm ở Australia nằm trong đất liền, đòi hỏi tinh quặng phải được vận chuyển quãng đường dài đến cảng. Ví dụ, tổ hợp khai thác Mount Isa dựa vào kết nối đường sắt đến Cảng Townsville; McArthur River vận chuyển qua cơ sở bốc hàng Bing Bong; và Century kết nối bằng đường ống bùn đến Cảng Karumba. Tinh quặng kẽm từ Australia không chỉ vận chuyển đến Trung Quốc mà còn đến Hàn Quốc và các lò luyện nước ngoài khác. Do đó, gián đoạn thời tiết trước tiên ảnh hưởng đến từng hành lang vận tải riêng lẻ trước khi lan ra thị trường giao ngay châu Á - Thái Bình Dương. Mưa lớn và lũ lụt thường ảnh hưởng đến thị trường qua chuỗi sau:
Lũ lụt hoặc bão → gián đoạn đường sắt và đường bộ → bốc hàng tại cảng và lịch tàu bị trì hoãn → tồn kho tích tụ tại mỏ → hàng đến Trung Quốc chậm hơn và thấp hơn
Trong quý 1 năm 2026, Dugald River vẫn sản xuất 41,1 nghìn tấn tinh quặng kẽm dù có lũ lụt và gián đoạn đường sắt. Tuy nhiên, hạn chế hậu cần khiến doanh số tinh quặng thấp hơn sản xuất, một phần tồn kho tạm thời tích trữ tại mỏ. Điều này cho thấy thời tiết khắc nghiệt thường ảnh hưởng đến thời gian vận tải và giao hàng thay vì trực tiếp làm suy giảm công suất mỏ.
Khi hoạt động đường sắt và cảng khôi phục, tinh quặng tích lũy có thể được vận chuyển thành đợt tập trung, cho phép nhập khẩu của Trung Quốc phục hồi. Do đó, tác động của lũ lụt thường là tạm thời và không nên tự động coi là tổn thất vĩnh viễn về nguồn cung mỏ từ Australia.
IV. Tại sao thay đổi nguồn cung từ Australia ảnh hưởng đến TC?
Phí gia công tinh quặng kẽm (TC) là khoản phí mà thợ mỏ hoặc người bán tinh quặng trả cho lò luyện để chế biến. Chúng cơ bản phản ánh cân bằng giữa nguồn cung tinh quặng và nhu cầu lò luyện trong một giai đoạn nhất định. Thay đổi trong nguồn cung mỏ và hậu cần tại Australia có thể làm thay đổi mức độ thắt chặt của thị trường giao ngay khu vực, nhưng hướng của TC không do bất kỳ quốc gia đơn lẻ nào quyết định. Nói chung:
Nguồn cung tinh quặng kẽm dồi dào mang lại cho lò luyện nhiều lựa chọn nguyên liệu hơn và thường đẩy TC lên cao;
Nguồn cung tinh quặng kẽm thắt chặt làm tăng cạnh tranh nguyên liệu và thường đẩy TC xuống thấp.
Australia là nguồn cung tinh quặng kẽm quan trọng cho khu vực châu Á - Thái Bình Dương và thị trường toàn cầu. Khi các chuyến hàng từ Australia bị trì hoãn và lượng đến Trung Quốc giảm trong khi các lò luyện trong nước duy trì nhu cầu nguyên liệu mạnh, cạnh tranh mua tinh quặng giao ngay có thể tăng lên và TC giao ngay có thể chịu áp lực trong ngắn hạn. Nếu các lô hàng bị trì hoãn sau đó cập bến thành đợt tập trung, hoặc nguồn cung bổ sung từ các khu vực khác kịp thời có sẵn, tác động có thể tiêu tan tương đối nhanh.
Ở cấp độ nguồn cung mỏ toàn cầu, triển vọng cho năm 2026 không phải là sự thu hẹp một chiều. Kipushi ở Cộng hòa Dân chủ Congo sản xuất 70,2 nghìn tấn kẽm chứa trong tinh quặng trong quý 2, đánh dấu quý thứ bảy tăng liên tiếp so với quý trước. Tại Australia, Woodlawn trở lại sản xuất ổn định, Federation tiếp tục tăng công suất và việc khởi động lại Endeavor bổ sung nguồn cung mới. Những mức tăng này đang bị bù đắp bởi việc đóng cửa Lady Loretta, Antamina chuyển sang chuỗi quặng giàu đồng, nghèo kẽm, hạn chế phối trộn nguyên liệu tại Kazzinc và khả năng cạn kiệt nguồn quặng đuôi của Century vào khoảng năm 2027. Do đó, nguồn cung mỏ toàn cầu ngày càng đặc trưng bởi tăng trưởng đồng thời tại các mỏ mới và suy giảm tại các tài sản lâu đời.
Vì vậy, đánh giá TC nên tập trung vào liệu lượng bổ sung ròng hàng năm có đủ bù đắp tổn thất hay không, cũng như thay đổi trong tỷ lệ vận hành lò luyện ở Trung Quốc và nước ngoài. Trong ngắn hạn, các biến số chính là điều kiện đường sắt và cảng tại Australia và lượng hàng đến Trung Quốc. Trong trung hạn, cần cân nhắc lượng bổ sung từ Kipushi, Woodlawn và Federation so với sự cắt giảm tại Lady Loretta, Antamina và Century. Chỉ bằng cách đánh giá cân bằng mỏ toàn cầu cùng với nhu cầu lò luyện, thị trường mới xác định được liệu áp lực lên TC là tạm thời hay cơ cấu.
Kết luận
Nguồn cung mỏ kẽm của Australia đang trải qua quá trình chuyển giao giữa các tài sản lâu đời và mới nổi. Việc đóng cửa Lady Loretta đại diện cho tổn thất đã được xác nhận, trong khi các hoạt động lâu đời như kinh doanh kẽm-chì Mount Isa và McArthur River dự kiến tập trung vào sản xuất ổn định. Dugald River vẫn kiên cường, và Rosebery, Century, Cannington cùng Golden Grove tiếp tục làm nền tảng cho nguồn cung hiện có. Trong khi đó, các dự án mới đi vào hoạt động và khởi động lại đang bắt đầu bổ sung thêm sản lượng.
Trong ngắn hạn, mùa mưa và lũ lụt chủ yếu ảnh hưởng đến thời điểm nhập khẩu của Trung Quốc thông qua gián đoạn đường sắt, cảng và lịch tàu, thay vì gây ra tổn thất công suất vĩnh viễn. Trong trung hạn, nguồn cung từ Australia giai đoạn 2027–2030 sẽ phụ thuộc vào cân bằng giữa những suy giảm tiềm tàng—như cạn kiệt nguồn Century và tỷ lệ vận hành thấp hơn của Cannington—và tăng trưởng từ việc tăng công suất của Federation, Woodlawn, Endeavor và khu khai thác Gossan Valley tại Golden Grove.
Đối với TC, biến động nguồn cung từ Australia có thể ảnh hưởng đến thị trường giao ngay châu Á - Thái Bình Dương nhưng tự thân không thể quyết định cân bằng tinh quặng kẽm toàn cầu dài hạn. Thị trường nên theo dõi sản lượng và doanh số mỏ tại Australia, hậu cần ở bắc Australia, nhập khẩu lũy kế của Trung Quốc, diễn biến tại các mỏ nước ngoài như Kipushi, Antamina và Kazzinc, và tỷ lệ vận hành lò luyện ở Trung Quốc và nước ngoài. Chỉ khi tăng trưởng nguồn cung mỏ ròng toàn cầu vẫn không đủ trong khi nhu cầu lò luyện duy trì ở mức cao, tổn thất nguồn cung tại Australia mới chuyển thành áp lực giảm kéo dài lên TC.
