Tóm tắt

Nam Mỹ vẫn là trụ cột của nguồn cung đồng toàn cầu, với Chi-lê và Pê-ru cùng chiếm hơn một phần ba sản lượng đồng khai thác thế giới. Khi điện khí hóa, hiện đại hóa lưới điện, triển khai năng lượng tái tạo và đầu tư cơ sở hạ tầng do AI thúc đẩy tiếp tục củng cố tăng trưởng nhu cầu đồng dài hạn, diễn biến chính sách trong khu vực ngày càng trở thành yếu tố quyết định sự sẵn có của nguồn cung tương lai.

Trong giai đoạn 2025–2026, chính sách đồng ở cả Chi-lê và Pê-ru ngày càng tập trung vào hai ưu tiên chiến lược: tối đa hóa thu giữ tô nguyên trong khi cải thiện hiệu quả và tạo giá trị cho ngành khai khoáng nội địa. Các nhà hoạch định chính sách đang tìm cách củng cố thu ngân sách thông qua cải cách thuế tài nguyên, tăng cường quản trị môi trường và cộng đồng, đẩy nhanh cấp phép dự án, và mở rộng sự tham gia vào chuỗi giá trị đồng.

Tại Chi-lê, các sáng kiến chính sách tập trung vào việc thực thi khung thuế tài nguyên khai khoáng mới (Luật 21.591), cải cách cấp phép và mở rộng chế biến hạ nguồn. Các biện pháp này phản ánh nỗ lực rộng lớn hơn nhằm tăng tỷ lệ giữ lại giá trị nội địa song song với duy trì vai trò chiến lược của Chi-lê trong chuỗi cung ứng đồng toàn cầu. Tuy nhiên, hàm lượng quặng suy giảm, tài sản lão hóa, khan hiếm nước và gián đoạn vận hành tiếp tục kìm hãm tăng trưởng sản lượng, làm rõ sự chênh lệch ngày càng lớn giữa tham vọng chính sách và thực tế nguồn cung.

Tại Pê-ru, nỗ lực của chính phủ vẫn tập trung vào duy trì sức hấp dẫn đầu tư, thúc đẩy các dự án khai khoáng quy mô lớn và giải quyết các thách thức xã hội và cấp phép dai dẳng. Dù Pê-ru sở hữu đường ống dự án đồng chưa phát triển lớn nhất ngành, nhưng tắc nghẽn cấp phép, bất ổn cộng đồng, rủi ro chính trị và hạn chế hạ tầng tiếp tục giới hạn tốc độ đưa nguồn cung tương lai ra thị trường.

Xét từ góc độ thị trường toàn cầu, các hệ lụy ngày càng rõ rệt:

• Cải cách thuế tài nguyên của Chi-lê làm tăng chi phí phát triển các dự án khai khoáng tương lai;
• Cải cách cấp phép có thể cải thiện hiệu quả thực thi dự án, dù rào cản môi trường và xã hội vẫn đáng kể;
• Mở rộng năng lực luyện kim nội địa có thể thay đổi dòng chảy thương mại tinh quặng tương lai;
• Pê-ru giữ tiềm năng nguồn cung dài hạn đáng kể, nhưng rủi ro thực thi dự án vẫn cao;
• Tăng trưởng nguồn cung mỏ Nam Mỹ tiếp tục bất định, tác động đến đàm phán TC/RC và tình trạng thắt chặt của thị trường tinh quặng toàn cầu.

Chile

Khung chính sách đồng của Chile đã dần chuyển từ mô hình tăng trưởng sản lượng sang chiến lược hai hướng, tập trung vào tăng cường thu giữ tô tài nguyên đồng thời nâng cao năng lực giá trị gia tăng trong nước.

Mục tiêu chính sách chính

• Tăng nguồn thu ngân sách quốc gia và khu vực từ khai khoáng;
• Rút ngắn thời gian cấp phép cho các dự án quy mô lớn;
• Mở rộng năng lực luyện kim trong nước;
• Tăng cường thu giữ giá trị trong chuỗi cung ứng đồng;
• Củng cố vị thế chiến lược của Chile trên thị trường đồng toàn cầu.

Cải cách phí bản quyền khai khoáng: Thu hồi tô tài nguyên cao hơn, chi phí phát triển cao hơn

Chương trình chính sách khai khoáng của Chile ngày càng chuyển hướng sang tối đa hóa sự tham gia ngân sách vào lĩnh vực khai khoáng, đồng thời duy trì sức cạnh tranh dài hạn của quốc gia với tư cách là khu vực sản xuất đồng hàng đầu. Việc thực thi Luật 21.591 từ ngày 1 tháng 1 năm 2024 đánh dấu một trong những thay đổi quan trọng nhất đối với khung tài khóa khai khoáng của Chile trong những thập kỷ gần đây.

So với chế độ thuế khai thác mỏ đặc biệt trước đây, khung mới tái cơ cấu hệ thống phí bản quyền thông qua sự kết hợp của:

• Phí bản quyền theo giá trị 1% đối với các hoạt động sản xuất hơn 50 nghìn tấn đồng mỗi năm;
• Phí bản quyền lũy tiến gắn với biên lợi nhuận hoạt động, dao động từ 8% đến 26%;
• Mức trần gánh nặng thuế hiệu quả 45,5%-46,5%.

Bộ Tài chính ước tính rằng cải cách có thể tạo ra khoảng 1,35 tỷ đô la Mỹ doanh thu ngân sách bổ sung hàng năm, với một phần được phân bổ cho chính quyền khu vực và cộng đồng khai khoáng. Đối với các nhà đầu tư, tác động khác biệt đáng kể giữa tài sản đang hoạt động và các dự án phát triển trong tương lai. Đối với các hoạt động trưởng thành, chi phí thấp như Escondida và Collahuasi, vốn đầu tư phần lớn đã chìm và chi phí tiền mặt vẫn ở mức cuối thấp của đường cong chi phí toàn cầu. Mặc dù cải cách phí bản quyền có thể thu hẹp biên lợi nhuận, nhưng ít có khả năng làm thay đổi đáng kể kế hoạch sản xuất. Ngược lại, các dự án mới và mở rộng dự án hiện hữu đòi hỏi vốn đầu tư cao nhạy cảm hơn nhiều với những thay đổi về tài khóa. Gánh nặng phí bản quyền cao hơn có thể làm giảm IRR của dự án, kéo dài thời gian hoàn vốn và có khả năng trì hoãn hoặc hủy bỏ các dự án cận biên. Quan trọng là, một số dự án khai thác mỏ quy mô lớn vẫn tiếp tục được hưởng lợi từ các thỏa thuận ổn định thuế, ngụ ý rằng tác động thực tế của Luật 21.591 sẽ được triển khai dần theo thời gian thay vì ảnh hưởng ngay lập tức đến toàn bộ ngành. Ý nghĩa dài hạn quan trọng hơn không nằm ở sản lượng hiện tại, mà ở độ co giãn cung tương lai. Bằng cách nâng cao ngưỡng phát triển cho các dự án mới, cải cách có thể hạn chế tăng trưởng nguồn cung mỏ trong trung và dài hạn.

Cải cách Cấp phép: Cải thiện Môi trường Đầu tư Khai khoáng

Vào năm 2025, Quốc hội Chile đã thông qua Luật Cải cách Giấy phép Ngành nhằm đẩy nhanh phê duyệt dự án cho các khoản đầu tư quy mô lớn. Các ước tính của chính phủ và ngành cho thấy thời gian cấp phép cho một số dự án có thể giảm 30%-70%. Cải cách mở rộng ra ngoài tài sản khai khoáng để bao gồm cả cơ sở hạ tầng hỗ trợ quan trọng như nhà máy khử muối, mạng lưới truyền tải, bãi thải quặng đuôi, cảng biển và hành lang hậu cần. Khi hoạt động khai thác đồng của Chile ngày càng phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng khử muối và điện đường dài, sự chậm trễ cấp phép đã trở thành trở ngại chính cho phát triển dự án. Mặc dù cải cách cấp phép sẽ giúp nâng cao hiệu quả đầu tư tổng thể và bù đắp một phần các tác động tiêu cực từ mức thuế tài nguyên cao hơn, nhưng các yêu cầu về cấp phép môi trường, quản lý nước và quy trình tham vấn cộng đồng vẫn là những rào cản đáng kể. Do đó, bất kỳ phản ứng nguồn cung nào cũng có thể chỉ trở thành hiện thực trong khung thời gian nhiều năm.

Mở rộng Luyện kim Nội địa: Từ Nhà xuất khẩu Tinh quặng sang Tăng cường Chuỗi Giá trị

Chile vẫn là nước xuất khẩu tinh quặng đồng lớn nhất thế giới, nhưng năng lực luyện kim nội địa vẫn còn hạn chế, với phần lớn sản lượng tinh quặng được chuyển sang châu Á, đặc biệt là Trung Quốc. Trong bối cảnh lo ngại an ninh chuỗi cung ứng và chủ nghĩa dân tộc tài nguyên gia tăng, Chile đã nỗ lực tăng cường năng lực chế biến trong nước. Vào tháng 12 năm 2025, Codelco và Glencore đã ký Biên bản Ghi nhớ (MoU) để tiến hành một dự án luyện kim mới ở vùng Antofagasta.

Theo thông tin công khai:

• Năng lực xử lý: khoảng 1,5 triệu tấn tinh quặng đồng mỗi năm;
• Cam kết cung cấp tinh quặng của Codelco: lên tới 800 nghìn tấn/năm;
• Thời hạn bao tiêu: tối thiểu 10 năm;
• Dự kiến khởi công xây dựng vào khoảng năm 2030;
• Mục tiêu vận hành thương mại vào năm 2032-2033.

Nếu dự án được phát triển, nó sẽ tăng khả năng hấp thụ tinh quặng trong nước của Chile và có thể giảm lượng tinh quặng dành cho các nhà máy luyện kim châu Á, định hình lại dòng chảy thương mại tinh quặng tương lai và cạnh tranh luyện kim. Tuy nhiên, dự án vẫn đang ở giai đoạn phát triển ban đầu và tác động thị trường cuối cùng của nó vẫn chưa chắc chắn.

Chính sách so với Thực tế: Những Hạn chế Cấu trúc Tiếp tục Hạn chế Tăng trưởng Nguồn cung

Mặc dù cải cách thuế tài nguyên, tối ưu hóa cấp phép và các sáng kiến đầu tư hạ nguồn đang diễn ra, các mục tiêu chính sách vẫn chưa chuyển thành tăng trưởng sản lượng có ý nghĩa. Sản lượng đồng của Chile giảm xuống còn khoảng 5,41 triệu tấn vào năm 2025, giảm 1,73% so với cùng kỳ năm trước từ 5,51 triệu tấn năm 2024. Sự sụt giảm này chủ yếu do hàm lượng quặng suy giảm, các mỏ lâu năm, gián đoạn khai thác dưới lòng đất, hạn chế về nước, sự cố hệ thống điện và tình trạng thiếu hụt năng lượng rộng hơn, chứ không phải do chính sách tài khóa. Sự chậm trễ trong các sáng kiến tăng trưởng sản lượng của Codelco càng nhấn mạnh những thách thức cấu trúc này. Từ góc độ thị trường, cải cách chính sách có thể cải thiện môi trường đầu tư và gia tăng giá trị thu được trong nước, nhưng không loại bỏ các hạn chế cơ bản liên quan đến chất lượng tài nguyên suy giảm, tắc nghẽn hạ tầng và chu kỳ phát triển mỏ kéo dài.

Peru

Peru vẫn là nhà sản xuất đồng lớn thứ ba thế giới và là một trong những nguồn tăng trưởng nguồn cung mỏ quan trọng nhất trong tương lai. So với Chile, trọng tâm chính sách của Peru là duy trì năng lực cạnh tranh đầu tư, thúc đẩy các dự án khai thác quy mô lớn và giảm thiểu những thách thức kéo dài về cấp phép và xã hội.

Mục tiêu Chính sách Chính

• Thu hút và giữ chân đầu tư khai khoáng;
• Thúc đẩy các dự án đồng lớn;
• Nâng cao hiệu quả cấp phép;
• Giảm thiểu rủi ro xung đột xã hội;
• Duy trì vị thế của Peru là nhà sản xuất đồng hàng đầu thế giới.

Đường ống Đầu tư Khai khoáng: Nguồn Tăng trưởng Nguồn cung Quan trọng trong Tương lai

Peru tiếp tục mở rộng và cập nhật Danh mục Đầu tư Khai khoáng, với các dự án đồng chiếm phần lớn đầu tư vốn theo kế hoạch.

Các dự án chính bao gồm:

• Tía María (120 nghìn tấn/năm, dự kiến khởi động cuối năm 2026/đầu năm 2027);
• Zafranal (sản lượng trung bình 126 nghìn tấn/năm trong 5 năm đầu, dự kiến khởi động 2028-2029);
• Michiquillay (225 nghìn tấn/năm, mục tiêu khởi động 2032);
• Los Chancas (130 nghìn tấn/năm, dự kiến 2030-2031 khởi động).

Tuy nhiên, các đường ống dự án không tự động chuyển thành tăng trưởng nguồn cung. Sau Quellaveco, Peru vẫn chưa phát triển được dự án nào có quy mô tương tự, và tăng trưởng sản lượng trong tương lai vẫn phụ thuộc nhiều vào việc triển khai dự án thành công.

Ổn định Tài khóa: Khả năng Dự báo Quan trọng hơn Mức Thuế

Chế độ thuế khai khoáng của Peru bao gồm thuế tài nguyên, thuế khai khoáng đặc biệt, thuế thu nhập doanh nghiệp và cơ chế hoàn thuế VAT. Không giống Chile, lợi thế cạnh tranh chính của Peru nằm ở khung Thỏa thuận Ổn định Thuế, cho phép các dự án lớn khóa các điều khoản tài chính trong thời gian dài, giảm sự bất ổn về quy định và hỗ trợ các quyết định đầu tư dài hạn. Đối với các công ty khai khoáng quốc tế, Peru do đó được coi là một môi trường tài khóa tương đối có thể dự đoán được, thay vì là một khu vực thuế thấp.

Nút thắt Cấp phép: Thách thức Cốt yếu cho Tăng trưởng Tương lai

Ngành khai khoáng Peru tiếp tục đối mặt với các yêu cầu cấp phép phức tạp bao gồm phê duyệt môi trường, quyền sử dụng nước, tiếp cận đất đai, tham vấn cộng đồng, hạ tầng giao thông và cung cấp điện. Do đó, thời gian cấp phép vẫn kéo dài, tạo ra sự không chắc chắn đáng kể cho lịch trình phát triển dự án. Tăng trưởng sản lượng tương lai của nước này vì vậy không chỉ phụ thuộc vào quy mô cơ sở tài nguyên, mà còn vào khả năng đơn giản hóa phê duyệt và giảm ma sát hành chính.

Bất ổn Cộng đồng và Khai thác Phi pháp: Rủi ro Bên Nguồn cung Chính

Bất ổn cộng đồng vẫn là một trong những rủi ro hoạt động đáng kể nhất đối với ngành đồng Peru. Mỏ Las Bambas liên tục gặp phải phong tỏa đường và gián đoạn vận chuyển tinh quặng, định kỳ ảnh hưởng đến sản xuất và hậu cần. Mặc dù căng thẳng đôi khi lắng dịu, các tranh chấp cơ bản về chia sẻ lợi ích, hành lang vận tải và phát triển địa phương vẫn chưa được giải quyết. Ngoài ra, từ năm 2025, chính phủ đã tăng cường nỗ lực chống khai thác vàng phi pháp. Giá vàng tăng cao đã khuyến khích mở rộng hoạt động khai thác phi chính thức, tạo thêm thách thức cho ổn định xã hội và niềm tin đầu tư. Cả xung đột cộng đồng và các hành động thực thi chống khai thác phi pháp đều có khả năng làm gián đoạn hoạt động, mạng lưới hậu cần và nguồn cung tinh quặng.

Triển vọng Chính sách: Cuộc Bầu cử 2026 và Định hướng Khai khoáng Tương lai

Cuộc bầu cử tổng thống Peru năm 2026 có thể trở thành biến số then chốt cho ngành khai khoáng. Ứng cử viên cánh hữu Keiko Fujimori ủng hộ các chính sách định hướng thị trường, ổn định tài khóa, bảo vệ đầu tư nước ngoài và đẩy nhanh phát triển dự án khai khoáng. Ứng cử viên cánh tả Roberto Sánchez ủng hộ việc tăng thuế đối với các công ty khai khoáng lớn, xem xét lại các hợp đồng khai khoáng hiện có và một chương trình nghị sự chủ nghĩa dân tộc tài nguyên mạnh mẽ hơn. Với thời gian phát triển kéo dài của các dự án đồng quy mô lớn, định hướng chính sách tương lai về thuế, cấp phép và đầu tư sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quỹ đạo phát triển của các dự án như Tía María, Michiquillay, Los Chancas và Zafranal. Đối với các công ty khai khoáng, ổn định chính sách và hiệu quả cấp phép vẫn quan trọng hơn chỉ riêng nguồn tài nguyên dồi dào.

Chính sách so với Thực tế: Đường ống Dự án Không Đồng nghĩa với Tăng trưởng Sản lượng

Mặc dù Peru sở hữu một trong những cơ sở tài nguyên đồng chưa phát triển lớn nhất thế giới, các đường ống dự án không nhất thiết chuyển thành tăng trưởng sản lượng thực tế. Tiến độ các dự án lớn liên tục chậm hơn kỳ vọng thị trường. Cải cách cấp phép chậm chạp, xung đột cộng đồng tái diễn và cơ sở hạ tầng hỗ trợ không đầy đủ tiếp tục cản trở phát triển dự án. Trong khi đó, cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2026 của Peru và việc cắt giảm điện tại mỏ làm nổi bật những thách thức thực tiễn mà ngành này đối mặt. Từ góc độ thị trường, Peru vẫn giữ tiềm năng cung ứng dài hạn đáng kể, nhưng tăng trưởng sản lượng tương lai có khả năng diễn ra dần dần và cuối cùng có thể thấp hơn kỳ vọng thị trường trước đó.

Tác động đến Cầu, Cung và Giá Đồng

Về phía cầu, tiêu thụ đồng toàn cầu tiếp tục được hỗ trợ bởi đầu tư chuyển đổi năng lượng, hiện đại hóa lưới điện, xây dựng trung tâm dữ liệu liên quan đến AI và điện khí hóa công nghiệp rộng rãi. Mặc dù các diễn biến chính sách ở Chile và Peru khó có thể thay đổi trực tiếp nhu cầu, chúng ảnh hưởng đáng kể đến niềm tin của thị trường vào khả năng cung ứng tương lai.

Về phía cung, Chile và Peru cùng chiếm hơn 35% sản lượng đồng khai thác toàn cầu. Tuy nhiên, tham vọng chính sách vẫn chưa chuyển thành tăng trưởng nguồn cung có ý nghĩa. Chile tiếp tục đối mặt với hàm lượng quặng suy giảm, mỏ lão hóa và hạn chế tài nguyên, trong khi Peru vẫn gặp khó khăn bởi sự không chắc chắn về chính trị, tắc nghẽn cấp phép, bất ổn cộng đồng và tiến độ dự án chậm. Mặc dù Nam Mỹ giữ tiềm năng cung ứng dài hạn đáng kể, tốc độ bổ sung công suất mới có thể tiếp tục chậm hơn kỳ vọng thị trường, hạn chế độ co giãn nguồn cung mỏ toàn cầu. Một xu hướng đặc biệt quan trọng là sự cạnh tranh ngày càng tăng đối với tinh quặng đồng. Chiến lược mở rộng hạ nguồn của Chile và tham vọng phát triển dự án của Peru đều đang tranh giành cùng một cơ sở tài nguyên tinh quặng. Nếu Chile mở rộng thành công năng lực luyện kim nội địa trong khi tăng trưởng nguồn cung mỏ vẫn bị hạn chế, phí xử lý/luyện (TC/RCs) có thể chịu áp lực cấu trúc, làm gia tăng cạnh tranh giữa các nhà máy luyện kim toàn cầu.

Từ góc độ định giá, các diễn biến chính sách ở Chile và Peru không ảnh hưởng trực tiếp đến chênh lệch giá chênh lệch khu vực theo cách mà các cuộc điều tra Mục 232 của Hoa Kỳ gây ra. Tuy nhiên, chúng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình kỳ vọng về nguồn cung mỏ tương lai. Những nỗ lực của Chile để thu được nhiều giá trị tài nguyên hơn và mở rộng năng lực chế biến trong nước có thể thay đổi dòng chảy thương mại tinh quặng, trong khi rủi ro triển khai dự án và xung đột xã hội của Peru vẫn là những biến số chính trong việc xác định tăng trưởng nguồn cung tương lai.

Nhìn chung, mặc dù các diễn biến chính sách Nam Mỹ không làm thay đổi triển vọng tăng trưởng nhu cầu cấu trúc đối với đồng, chúng đang ngày càng định hình quỹ đạo tăng trưởng nguồn cung tương lai. Trong ngắn hạn, các diễn biến chính sách có thể biểu hiện qua gián đoạn nguồn cung và chậm trễ dự án. Về dài hạn, chủ nghĩa dân tộc tài nguyên, công nghiệp hóa hạ nguồn và các chu kỳ phát triển dự án ngày càng kéo dài có thể tiếp tục làm giảm khả năng đáp ứng nguồn cung toàn cầu, cung cấp hỗ trợ cấu trúc cho giá đồng trong khi duy trì áp lực lên sự sẵn có của tinh quặng và đàm phán TC/RC.