Bí ẩn đằng sau giá FOB axit sulfuric Trung Quốc đi ngang
Từ đầu năm 2026, nguồn cung lưu huỳnh toàn cầu đã thắt chặt, giá liên tục tăng, làm gia tăng áp lực trên toàn chuỗi công nghiệp. Môi trường bên ngoài càng khiến tình hình trầm trọng hơn: bất ổn kéo dài ở Trung Đông đã làm gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz, ảnh hưởng đến gần 40% lượng vận chuyển lưu huỳnh bằng đường biển trên toàn cầu. Chi phí vận chuyển đã tăng gấp đôi, buộc dòng chảy thương mại phải tái cơ cấu. Về chính sách, axit sulfuric, lưu huỳnh và phân bón phốt phát đều đang đối mặt với quy định nghiêm ngặt hơn. Trong khi đó, nhu cầu hạ nguồn vẫn bền vững—nhu cầu nông nghiệp đối với phân bón phốt phát tạo lực đỡ mạnh, còn cạnh tranh trong lĩnh vực năng lượng mới ngày càng gay gắt.
Trong bối cảnh đầy thách thức này, giá axit sulfuric quốc tế nhìn chung đã tăng. Theo các báo cáo, giá giao ngay FOB tại Nhật Bản và Hàn Quốc đã tăng lên 125 USD/tấn trong năm 2026, tăng gần 20% so với mức 105 USD/tấn vào đầu năm. Giá giao ngay CFR tại Indonesia đã đạt 175 USD/tấn, trong khi giá CFR tại Ấn Độ đã tăng lên 165 USD/tấn. Tuy nhiên, chỉ số FOB axit luyện kim của Trung Quốc đã duy trì ổn định ở mức 125 USD/tấn trong 5 tháng liên tiếp kể từ tháng 11/2025. Hiện tượng “thị trường trong nước tách rời thị trường toàn cầu” này là kết quả của một “bức tường lửa” được xây dựng nhờ nỗ lực phối hợp giữa chính sách, ngành và doanh nghiệp.
Nguyên nhân trực tiếp nhất nằm ở việc siết chặt kênh xuất khẩu. Hiện nay, quốc gia này áp dụng cơ chế quản lý hạn ngạch đối với xuất khẩu axit sulfuric, chỉ một số ít doanh nghiệp được cấp hạn ngạch, trong khi các nhà máy luyện đồng—chiếm phần lớn sản lượng—lại bị loại trừ. Thông quan trên thực tế đã bị chặn, khiến phần lớn doanh nghiệp không thể thực hiện kinh doanh chênh lệch giá xuất khẩu. Vì vậy, “bán trong nước” thuận lợi hơn nhiều so với “xuất khẩu”.
Xét từ góc độ cung cầu cơ bản, thị trường axit sulfuric của Trung Quốc có tính khép kín rất cao. Dữ liệu cho thấy trong giai đoạn 2020–2025, xuất khẩu axit sulfuric của Trung Quốc chiếm không quá 4,1% nhu cầu biểu kiến, với các mức cao nhất là 3,2% vào năm 2021 và 3,9% vào năm 2025. Ngay cả trong những năm xuất khẩu đạt đỉnh, phần lớn sản lượng vẫn được tiêu thụ trong nước. Năm 2025, sản lượng axit sulfuric của Trung Quốc đạt 110,82 triệu tấn, nhu cầu biểu kiến ở mức 106,81 triệu tấn, còn xuất khẩu chỉ 4,12 triệu tấn. Một thị trường nội địa khổng lồ như vậy tạo nền tảng tự nhiên cho điều tiết chính sách — ưu tiên nguồn cung trong nước hơn xuất khẩu vừa là yêu cầu chính trị, vừa là thực tế thị trường.
Sau đó, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) đã ban hành thông báo về bảo đảm nguồn cung và ổn định giá cho vụ cày bừa mùa xuân, nâng kỷ luật tự giác của ngành lên thành ưu tiên cấp quốc gia. Ngày 7 tháng 1, cuộc họp điều phối cung ứng giữa các doanh nghiệp luyện kim và các công ty phân bón phốt phát đã được tổ chức, bảo đảm nhu cầu mua ngoài hằng năm của các doanh nghiệp phân bón phốt phát được đáp ứng hiệu quả thông qua các thỏa thuận dài hạn, với quy mô hợp đồng ký kết đạt mức cao kỷ lục. Điều này có nghĩa là phần lớn sản lượng axit sulfuric trong nước đã được điều phối trực tiếp cho các công ty phân bón phốt phát nội địa thông qua chính sách, khiến nguồn hàng giao ngay trên thị trường trở nên hạn chế, chưa nói đến xuất khẩu.
Dưới sự định hướng chính sách mạnh mẽ, doanh nghiệp đã tính toán rất rõ: dù giá FOB quốc tế danh nghĩa ở mức cao, nhưng nếu tính đến thủ tục cấp phép xuất khẩu phức tạp, rủi ro liên quan đến kiểm soát hàng hóa lưỡng dụng, chi phí vận chuyển cao và chậm trễ giao hàng, thì lợi nhuận thực tế kém hấp dẫn hơn nhiều so với trên giấy tờ. Lấy dữ liệu năm 2026 làm ví dụ, giá FOB giao ngay tại Nhật Bản và Hàn Quốc là 125 USD/tấn, tương đương giá FOB của Trung Quốc. Tuy nhiên, sau khi tính đến chi phí vận hành xuất khẩu và những bất định về chính sách, lợi nhuận ròng thấp hơn so với bán trong nước. Ngược lại, dù giá trong nước bị hạn chế tăng, nhu cầu vẫn ổn định, thu hồi thanh toán được bảo đảm, và các thỏa thuận dài hạn mang lại lợi ích thực chất. Vì vậy, khi thị trường quốc tế tìm mua axit từ các nhà máy luyện kim của Trung Quốc, họ phải đối mặt với một thị trường nghiêng về phía người bán: giá niêm yết thì có, nhưng nguồn cung thực tế lại thiếu hụt.
