[Phân tích SMM] Vì sao ngành thép không gỉ của Ấn Độ vừa kêu gọi giảm chi phí vừa đòi hỏi các rào cản thương mại mạnh hơn?

Hiệp hội Phát triển Thép Không gỉ Ấn Độ (ISSDA) gần đây đã kêu gọi chính phủ bãi bỏ vĩnh viễn thuế hải quan đối với phế liệu và hợp kim sắt nhập khẩu, đồng thời xếp crôm vào nhóm khoáng sản thiết yếu, nhằm hỗ trợ kế hoạch mở rộng công suất thép không gỉ của nước này từ 7 triệu tấn lên 11 triệu tấn. Đồng thời, ISSDA cũng kêu gọi các biện pháp mạnh hơn để xử lý tác động của các sản phẩm giá rẻ từ Trung Quốc, cảnh báo rằng một số vật liệu Trung Quốc có thể đang vào Ấn Độ thông qua các nước thứ ba như Việt Nam, qua đó né tránh các biện pháp bảo hộ thương mại hiện hành. Những tuyên bố này cho thấy ngành thép không gỉ Ấn Độ không còn chỉ đơn thuần đề nghị “hỗ trợ tăng trưởng”. Thay vào đó, ngành đã bước vào một giai đoạn phức tạp hơn, khi vừa muốn đẩy nhanh mở rộng công suất vừa muốn tự bảo vệ trước cạnh tranh từ bên ngoài.

Mở rộng công suất đã rõ ràng, và ngành thép không gỉ Ấn Độ đã bước vào giai đoạn then chốt

Thoạt nhìn, đây có vẻ là hai yêu cầu chính sách mâu thuẫn nhau. Một mặt, ngành này muốn giảm thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu thô để hạ chi phí sản xuất. Mặt khác, họ lại đề nghị chính phủ siết chặt hạn chế nhập khẩu và tăng cường bảo hộ thương mại. Nhưng nếu nhìn trong bối cảnh chu kỳ ngành rộng hơn mà lĩnh vực thép không gỉ Ấn Độ hiện đang trải qua, hai yêu cầu này không mâu thuẫn. Chúng chỉ đơn giản là hai mặt của cùng một chu kỳ mở rộng.

Đối với các nhà sản xuất thép không gỉ trong nước tại Ấn Độ, mục tiêu quan trọng nhất trong vài năm tới là xây dựng năng lực cung ứng nội địa trong khi nhu cầu trong nước vẫn tiếp tục tăng. ISSDA trước đó ước tính nhu cầu thép không gỉ tại Ấn Độ sẽ tiếp tục tăng 7%–8% mỗi năm trong hai đến ba năm tới. Trong bối cảnh đó, ngành này muốn giữ chi phí nguyên liệu ở mức thấp nhất có thể trong giai đoạn mở rộng, đồng thời ngăn các sản phẩm hoàn thiện nhập khẩu giá rẻ làm xói mòn lợi nhuận trước khi việc mở rộng công suất trong nước hoàn tất.

Nói cách khác, điều ngành thép không gỉ Ấn Độ lo ngại nhất lúc này không phải là thiếu nhu cầu thị trường, mà là khả năng nhu cầu vẫn tồn tại nhưng thành quả từ quá trình mở rộng lại bị hàng nhập khẩu làm suy giảm. Đó là lý do ISSDA vừa kêu gọi bãi bỏ vĩnh viễn thuế đối với nhập khẩu phế liệu và hợp kim sắt, vừa nhấn mạnh mối đe dọa từ các sản phẩm giá rẻ của Trung Quốc. Theo quan điểm của ngành, việc giảm thuế đối với nguyên liệu thô sẽ cải thiện năng lực cạnh tranh của sản xuất trong nước, trong khi tăng cường bảo hộ đối với sản phẩm hoàn thiện sẽ tạo thêm thời gian cho đầu tư, mở rộng và nâng công suất tại địa phương. Logic chính sách “mở đầu nguồn trong khi bảo vệ đầu ra” này, về bản chất, là một chiến lược phát triển công nghiệp điển hình.

An ninh nguyên liệu đã trở thành điều kiện cốt lõi đằng sau mở rộng công suất

Điều này cũng phản ánh mối quan ngại ngày càng tăng của ngành đối với nguồn cung nguyên liệu. Phế liệu và hợp kim sắt là các đầu vào chủ chốt cho sản xuất thép không gỉ, trong khi crôm là nguyên tố then chốt trong hệ hợp kim thép không gỉ. Việc ISSDA kêu gọi cụ thể xếp crôm vào nhóm khoáng sản quan trọng cho thấy trọng tâm của tổ chức này không còn chỉ giới hạn ở các vấn đề giá cả ngắn hạn, mà đã chuyển sang an ninh tài nguyên trong trung và dài hạn. Ấn Độ từ lâu là nước nhập khẩu phế liệu thép không gỉ lớn nhất thế giới. Dữ liệu cho thấy nhập khẩu phế liệu thép không gỉ của nước này đã tăng lên 1,58 triệu tấn trong năm 2025, tăng mạnh so với năm 2024, tiếp tục nhấn mạnh sự phụ thuộc của Ấn Độ vào nguồn cung phế liệu từ nước ngoài.

Đối với một quốc gia đặt mục tiêu nâng công suất thép không gỉ từ 7 triệu tấn lên 11 triệu tấn, việc hệ thống cung ứng nguyên liệu có thể mở rộng tương ứng hay không sẽ trực tiếp quyết định liệu kế hoạch mở rộng đó có thể thực sự được hiện thực hóa hay không. Nếu chi phí nhập khẩu phế liệu và hợp kim sắt vẫn ở mức cao, hoặc an ninh nguồn cung crôm không bảo đảm, thì ngay cả những kế hoạch công suất tham vọng nhất cũng có thể phải đối mặt với chi phí gia tăng, áp lực biên lợi nhuận hoặc tiến độ triển khai dự án chậm hơn trong thực tế.

Vì vậy, từ góc độ ngành, việc dỡ bỏ thuế đối với nguyên liệu nhập khẩu và tăng cường quản lý khoáng sản quan trọng không phải là những yêu cầu chính sách riêng lẻ. Đây là những biện pháp hỗ trợ thiết yếu cho mục tiêu mở rộng tổng thể. Ngành thép không gỉ của Ấn Độ muốn bảo đảm nền tảng nguyên liệu trước, rồi mới tiếp tục giải phóng công suất, phản ánh mối quan tâm sâu sắc hơn đối với tính hoàn chỉnh của chuỗi cung ứng và tính bền vững dài hạn.

Nhu cầu tiếp tục tăng, nhưng nguồn cung giá rẻ từ bên ngoài tạo áp lực thực sự

Về phía cầu, Ấn Độ vẫn được xem là một trong những thị trường tăng trưởng quan trọng nhất thế giới đối với tiêu thụ thép không gỉ. Cùng với sự phát triển của ngành chế tạo, đầu tư hạ tầng tiếp tục và việc nâng cấp tiêu dùng ở khâu cuối, nhu cầu thép không gỉ của Ấn Độ được kỳ vọng sẽ duy trì tăng trưởng tương đối mạnh, tạo nền tảng vững chắc cho việc mở rộng công suất.

Tuy nhiên, thách thức là tăng trưởng nhu cầu không đồng nghĩa một cách tự động rằng các nhà sản xuất trong nước sẽ được hưởng lợi. Nếu phần lớn nhu cầu gia tăng được đáp ứng bởi vật liệu nhập khẩu, Ấn Độ có thể chứng kiến tiêu thụ mở rộng mà ngành công nghiệp trong nước không được hưởng lợi tương xứng. Trong bối cảnh này, lo ngại của ISSDA về tình trạng dư cung từ Trung Quốc tràn vào Ấn Độ trở nên განსაკუთრებით nhạy cảm.

Theo các báo cáo truyền thông, ISSDA cho rằng Trung Quốc có hơn 8 triệu tấn công suất luyện thép không gỉ dư thừa, và lượng vật liệu này đang tìm đầu ra ở nước ngoài, trong đó Ấn Độ nổi lên là một trong những thị trường mục tiêu hấp dẫn nhất. Lý do khá rõ ràng. Một mặt, Ấn Độ tự thân là một thị trường tăng trưởng. Mặt khác, hệ thống cung ứng trong nước của nước này vẫn đang trong quá trình mở rộng và chưa xây dựng được rào cản thị trường đủ vững chắc, nên dễ chịu áp lực hơn từ nguồn cung bên ngoài.

Đối với các nhà máy thép Ấn Độ, áp lực này không chỉ thể hiện ở cạnh tranh về giá mà còn ở kỳ vọng đầu tư. Khi một ngành đang ở giữa giai đoạn mở rộng, doanh nghiệp cần một môi trường biên lợi nhuận tương đối dễ dự đoán để hỗ trợ các khoản đầu tư mới, chi phí khấu hao và quá trình nâng công suất. Nếu khối lượng lớn hàng nhập khẩu giá rẻ tiếp tục tràn vào trong giai đoạn này, các nhà sản xuất trong nước có thể gặp khó trong việc chuyển nhu cầu tăng lên thành lợi nhuận thực tế.

Rủi ro thương mại chuyển hướng là một trong những mối lo lớn hơn của Ấn Độ

Một điểm quan trọng khác trong tuyên bố mới nhất của ISSDA là vấn đề thương mại chuyển hướng. Hiệp hội cảnh báo rằng một số sản phẩm thép Trung Quốc có thể đang vào Ấn Độ thông qua các nước thứ ba như Việt Nam, qua đó né tránh các biện pháp bảo hộ thương mại hiện hành.

Mối lo này khá dễ hiểu. Trong những năm gần đây, giữa lúc ma sát thương mại toàn cầu kéo dài và việc quản lý xuất xứ ngày càng chặt chẽ hơn, các hình thức như chuyển hướng qua nước thứ ba, đi đường vòng trong chuỗi cung ứng và tái cấu trúc xuất xứ ngày càng bị giám sát chặt hơn. Đối với Ấn Độ, điều này có nghĩa là ngay cả khi các biện pháp bảo hộ thương mại tồn tại trên giấy tờ, áp lực nhập khẩu thực tế cũng có thể không biến mất trong thực tế.

Nói cách khác, điều thực sự khiến ngành lo ngại không chỉ đơn thuần là có hay không có thuế quan hoặc rào cản, mà là liệu những biện pháp này có thực sự phát huy tác dụng như kỳ vọng hay không. Nếu nguồn cung bên ngoài vẫn có thể tiếp tục vào Ấn Độ thông qua các tuyến thương mại phức tạp hơn, thì áp lực cạnh tranh mà các nhà sản xuất trong nước phải đối mặt sẽ không giảm đi một cách đáng kể, làm suy yếu tác động thực chất của chính sách bảo hộ.

Mục tiêu cốt lõi của Ấn Độ là biến lợi thế nhu cầu thành lợi thế công nghiệp

Ở tầng sâu hơn, ngành thép không gỉ của Ấn Độ đang chuyển từ giai đoạn tăng trưởng do nhu cầu dẫn dắt sang giai đoạn cạnh tranh công nghiệp rộng hơn.

Trước đây, khi thảo luận về thị trường thép không gỉ của Ấn Độ, người ta thường tập trung vào tiềm năng tăng trưởng tiêu thụ, bao gồm quy mô dân số lớn, quá trình đô thị hóa và nâng cấp sản xuất. Nhưng khi tiêu thụ tiếp tục mở rộng, câu hỏi giờ đây không còn đơn thuần là liệu nhu cầu có tăng hay không, mà là ai cuối cùng sẽ nắm bắt được mức tăng trưởng đó.

Nếu nhu cầu trong nước tiếp tục tăng trong khi phần lớn phần tăng thêm của thị trường lại được lấp đầy bởi hàng nhập khẩu, Ấn Độ có thể trở thành một thị trường tiêu thụ lớn mà không nhất thiết trở thành một cường quốc sản xuất thực sự. Điều ISSDA hiện đang thúc đẩy, về bản chất, chính là bước then chốt cần thiết để chuyển lợi thế về nhu cầu của Ấn Độ thành lợi thế công nghiệp.

Đó là lý do ngành này đang kêu gọi chính phủ giảm chi phí nguyên liệu thô đầu vào ở thượng nguồn, đồng thời tăng cường phòng vệ thương mại ở khâu sản phẩm hoàn chỉnh. Logic cốt lõi không đơn giản là bác bỏ nhập khẩu, mà là tạo ra môi trường thuận lợi hơn để sản xuất trong nước phát triển và thu hút đầu tư.

Hướng đi của chính sách tương lai đáng để theo dõi

Nếu đặt trong bối cảnh cạnh tranh rộng hơn của thị trường thép không gỉ châu Á, vị thế của Ấn Độ thực tế đang trở nên khá rõ ràng. Nước này không muốn chỉ dừng lại ở vai trò một thị trường tiêu thụ. Nước này muốn trở thành một trung tâm sản xuất trong nước hoàn chỉnh hơn. Điều đó có nghĩa là lập trường chính sách của họ nhiều khả năng sẽ tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận hai hướng: cởi mở hơn với các nguyên liệu thô then chốt và thận trọng hơn với nhập khẩu sản phẩm hoàn chỉnh.

Đối với thị trường, có một số diễn biến đáng chú ý. Thứ nhất, liệu Ấn Độ có tiếp tục giảm thuế nhập khẩu đối với phế liệu và hợp kim sắt theo hướng dài hạn hay thậm chí thiết lập một khuôn khổ chính sách ổn định hơn để hỗ trợ nguyên liệu thô hay không. Thứ hai, liệu crôm có được chính thức đưa vào hệ thống khoáng sản chiến lược của nước này hay không, qua đó tăng cường an ninh tài nguyên. Thứ ba, liệu Ấn Độ có đẩy mạnh điều tra chống bán phá giá, chống lẩn tránh và rà soát liên quan đến xuất xứ hay không, đặc biệt đối với các tuyến chuyển tải qua nước thứ ba.

Nếu các định hướng này dần trở thành hiện thực, chúng có thể tái định hình cạnh tranh trên thị trường thép không gỉ của Ấn Độ, thay đổi cơ cấu nhập khẩu của nước này và thậm chí làm thay đổi dòng chảy tài nguyên rộng hơn trên khắp châu Á.

Kết luận

Nhìn chung, lập trường công khai mới nhất của ISSDA không đơn thuần báo hiệu thêm một vấn đề ma sát thương mại. Nó phản ánh những ưu tiên rộng hơn của ngành thép không gỉ Ấn Độ khi bước vào một giai đoạn mới: bảo đảm nguồn cung nguyên liệu thô và năng lực cạnh tranh về chi phí để mở rộng, đồng thời ngăn nguồn cung giá rẻ từ bên ngoài làm suy yếu ngành trong nước trong giai đoạn then chốt.

Việc câu chuyện thép không gỉ của Ấn Độ có thể chuyển từ tăng trưởng tiêu thụ sang vươn lên trong sản xuất hay không có thể phụ thuộc không chỉ vào tốc độ tăng nhu cầu, mà còn vào việc chính phủ có thể xây dựng được một tổ hợp chính sách cân bằng hiệu quả giữa tài nguyên, thuế quan và bảo hộ thương mại theo cách thực sự hỗ trợ nâng cấp công nghiệp trong nước hay không.