Gần đây, thị trường thép không gỉ Malaysia bị xáo trộn bởi gián đoạn chuỗi cung ứng khi nhiều lô thép không gỉ cán nguội từ Tsingshan Indonesia gặp trở ngại nghiêm trọng trong khâu thông quan. Tình trạng “kẹt ở hải quan” đột ngột này đã làm dấy lên lo ngại lớn trong giới gia công hạ nguồn địa phương về tính ổn định nguồn cung và biến động giá giao ngay.
Tuy nhiên, một công báo gần đây do Chính phủ Liên bang Malaysia ban hành cuối cùng đã đảo chiều tình thế, dù ván cờ chính sách phía sau vẫn còn lâu mới ngã ngũ.
Giải pháp: Miễn trừ chính thức cho một pháp nhân Indonesia cụ thể
Ngày 6/3/2026, Văn phòng Tổng Chưởng lý Malaysia chính thức công bố Customs (Anti-Dumping Duties) Order 2026 (Amendment) Order 2026 theo công báo P.U. (A) 120. Văn bản này đưa ra điều chỉnh then chốt đối với chính sách chống bán phá giá liên quan đến Indonesia.
Theo phụ lục sửa đổi cho “Cộng hòa Indonesia”, nhóm rộng “Nhà sản xuất hoặc nhà xuất khẩu khác” được định nghĩa lại để nêu rõ loại trừ PT Indonesia Ruipu Nickel and Chrome Alloy (công ty con của Tsingshan Holding Group).
- Thời hạn hiệu lực và hồi tố: Sửa đổi được áp dụng hồi tố, chính thức có hiệu lực từ ngày 15/1/2026 đến ngày 23/4/2026.
- Sản phẩm áp dụng và mã HS: Chính sách áp dụng cho thép không gỉ cán nguội dạng cuộn, tấm hoặc bất kỳ dạng nào khác có độ dày không quá 6,5 mm. Các mã Hệ thống hài hòa (HS) của Malaysia gồm:
- 7219.31.00 00
- 7219.32.00 00
- 7219.33.00 00
- 7219.34.00 00
- 7219.35.00 00
- 7220.20.10 00
- 7220.20.90 00 (Lưu ý: Không bao gồm thép không gỉ cán nguội có bề mặt ủ sáng (BA), bóng gương No. 8, dập nổi, làm cứng bề mặt, khắc axit hoặc phủ màu, hoặc có độ cứng vượt quá 250HV).
Dấu vết lịch sử: “Kẹt hải quan” có phải là lỗi hành chính?
SMM rà soát các công báo lịch sử cho thấy Tsingshan Indonesia từ lâu đã có “lá chắn miễn thuế”. Trở lại ngày 26/4/2021, khi Malaysia ban hành Customs (Anti-Dumping Duties) Order 2021 [P.U. (A) 197], áp thuế chống bán phá giá 5 năm đối với thép không gỉ cán nguội từ Indonesia và Việt Nam, PT Indonesia Ruipu Nickel and Chrome Alloy đã được miễn trừ ngay từ đầu.
Tuy nhiên, khi chính sách bước vào giai đoạn gia hạn/chuyển tiếp vào đầu năm 2026 (sau ngày 15/1), dường như đã xảy ra một sơ suất hành chính. Điều khoản miễn trừ không được tự động chuyển tiếp, khiến các lô hàng nhập khẩu bị áp mức thuế tối đa 34,82% dành cho “Các nhà sản xuất Indonesia khác”, dẫn đến ách tắc tại hải quan. Bản sửa đổi hồi tố công bố ngày 6/3 về cơ bản đã khắc phục lỗi này, khôi phục trạng thái miễn trừ của doanh nghiệp và cho phép hàng bị kẹt nhanh chóng được thông quan.
Nút thắt cuối cùng: Đếm ngược “hoàng hôn” ngày 23/4
Dù khủng hoảng thông quan trước mắt đã được giải quyết, SMM lưu ý rằng một đợt đếm ngược chính sách lớn hơn đang cận kề.
Mốc “23/4” trong công báo mới nhất không phải ngẫu nhiên. Theo chỉ thị gốc năm 2021, biện pháp chống bán phá giá 5 năm của Malaysia đối với thép không gỉ Indonesia có ngày hết hiệu lực theo luật định là 23/4/2026.
Điều này đồng nghĩa toàn bộ mạng lưới thương mại thép không gỉ Đông Nam Á sẽ đối mặt một điểm nút rà soát hoàng hôn quan trọng chỉ trong hơn một tháng nữa:
- Tăng tốc nhập khẩu: Chỉ còn một tháng trong “cửa sổ miễn thuế” được đảm bảo này, các nhà xuất khẩu Indonesia nhiều khả năng sẽ đẩy nhanh giao hàng. Điều này có thể khiến vật liệu giao ngay từ Indonesia tràn vào thị trường Malaysia trong ngắn hạn, gây áp lực lên giá nội địa.
- Tái cơ cấu chính sách: Sau ngày 23/4, nếu Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp (MITI) không gia hạn thuế chống bán phá giá, các nhà máy Indonesia khác sẽ lấy lại khả năng tiếp cận Malaysia với chi phí thấp. Ngược lại, với lập trường bảo hộ mạnh của Malaysia—thể hiện qua đợt rà soát hành chính năm 2023 [P.U. (A) 225] áp thuế đối với Trung Quốc, Hàn Quốc và Thái Lan—nếu MITI gia hạn biện pháp, liệu Tsingshan có thể duy trì miễn trừ độc quyền trong chu kỳ mới? Quyết định này sẽ chi phối động lực định giá thép không gỉ ASEAN trong nửa cuối năm.
SMM sẽ tiếp tục theo dõi các thông báo rà soát hoàng hôn sắp tới của MITI và dữ liệu hải quan để giám sát những thay đổi trong dòng chảy thương mại thép không gỉ Đông Nam Á.
