Ngày 3 tháng 3 năm 2026
Thị trường kim loại nhóm bạch kim (PGM) bước vào năm 2026 với tâm lý lạc quan hơn nhiều so với dự đoán của không ít người cách đây một năm, nhờ nguồn cung thắt chặt và việc điều chỉnh lại các lo ngại về nhu cầu dài hạn.
Trao đổi với African Mining, Incorporating Mining Mirror, Arnold van Graan, Trưởng bộ phận Nghiên cứu tại Nedbank CIB, cho biết đợt tăng giá gần đây chủ yếu phản ánh những dịch chuyển mang tính cấu trúc, chứ không chỉ là đầu cơ ngắn hạn.
“Quan điểm tổng thể chắc chắn lạc quan hơn so với một năm trước. Giá PGM đã tăng đáng kể trong vài tháng qua và động lực chính đằng sau điều đó là nguồn cung bị hạn chế,” ông nói. Theo van Graan, ngành đã thiếu đầu tư vào tái vốn hóa mỏ trong hơn một thập kỷ, sau các chu kỳ hàng hóa lặp lại khiến chi tiêu vốn bị kìm hãm. Di sản đó hiện đang trực tiếp làm gia tăng rủi ro sản lượng trong tương lai.
“Quan điểm của chúng tôi là nguồn cung, trong kịch bản tốt nhất, có thể đi ngang trong ba năm tới, rồi sau đó sẽ giảm,” ông giải thích. “Cách duy nhất để chặn đà giảm đó là ngành phải bỏ vốn để tái vốn hóa một số mỏ này.” Bức tranh nguồn cung thắt chặt này đang va chạm với triển vọng nhu cầu vốn tỏ ra bền bỉ hơn dự báo trước đây. Trong nhiều năm, mối lo chủ đạo trên thị trường PGM là sự tăng trưởng nhanh của xe điện chạy pin và mối đe dọa mà điều này gây ra đối với nhu cầu bộ xúc tác khí thải ô tô. Câu chuyện đó đã dịu lại.
“Những gì chúng tôi thấy là kỳ vọng về mức độ thâm nhập của xe điện chạy pin đã được điều chỉnh giảm. Mỗi năm các dự báo đều bị kéo lùi, và kết quả dài hạn là thị trường có thể cần nhiều PGM hơn so với dự kiến trước đây,” van Graan nói. Trong bối cảnh nguồn cung bị hạn chế và nhu cầu vẫn mạnh hơn dự đoán, ông cho biết ngày càng nhiều ý kiến hiện kỳ vọng sẽ xuất hiện thâm hụt đáng kể trong 5 năm tới.
“Đó là điều thúc đẩy mặt cơ bản của đợt tăng,” ông nói. Ngoài các yếu tố cơ bản, các động lực kinh tế vĩ mô rộng hơn cũng đang đóng vai trò. Biến động trên thị trường toàn cầu và xu hướng chuyển sang tài sản hữu hình đã hỗ trợ kim loại quý, với PGM bắt đầu thu hút chú ý bên cạnh vàng.
“Đã có sự dịch chuyển khỏi đồng USD và trái phiếu kho bạc, khi nhà đầu tư tìm kiếm các tài sản thay thế,” ông nói. “PGM đang bắt đầu thu hút quan tâm nhờ điều đó.” Từ góc nhìn Nam Phi, ông nhấn mạnh rằng sự chắc chắn về chính sách vẫn mang tính then chốt để mở khóa đầu tưDù đây là chủ đề lặp lại ở mỗi kỳ Mining Indaba, ông lưu ý rằng những cải thiện gần đây về độ ổn định năng lượng và logistics là các tín hiệu tích cực.
“Chúng tôi đã chứng kiến một bước chuyển lớn tại Eskom, điều này có lợi cho các nhà sản xuất. Chúng tôi cũng thấy logistics và đường sắt được cải thiện,” ông nói. “Chúng ta cần tiếp tục theo quỹ đạo đó để duy trì môi trường đầu tư thu hút vốn.” Ông nói thêm rằng khẩu vị của nhà đầu tư đang quay trở lại khi triển vọng dài hạn ổn định hơn.
“Trong một thời gian, đã có dấu hỏi về triển vọng dài hạn của PGM do rủi ro từ xe điện (EV),” ông giải thích. “Khi yếu tố đó được kiềm chế, mối quan tâm đối với ngành lại được khơi dậy.” Một chất xúc tác khác là sự dịch chuyển địa chính trị toàn cầu hướng tới việc bảo đảm chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu. PGM nổi bật trong các thảo luận về tài nguyên chiến lược, thu hút sự chú ý từ những nhà đầu tư trước đây vốn có thể chưa tham gia lĩnh vực này.
“Chúng tôi đang thấy một nhóm nhà đầu tư mới gia nhập,” van Graan nói. “Các quỹ chủ quyền và quỹ chiến lược đang nhìn nhận kim loại theo cách mà trước đây họ không làm. Điều đó khá tích cực.” PGM cũng vẫn giữ vai trò trong chuyển dịch năng lượng, đặc biệt trong công nghệ hydro và pin nhiên liệu, dù ông cảnh báo thị trường này phát triển theo các chu kỳ hưng phấn và củng cố.
Nhìn về phía trước, ông cho biết niềm tin rốt cuộc dựa trên hai trụ cột. “Nhà đầu tư cần sự chắc chắn về chính sách và các nền tảng cơ bản vững chắc. Và các yếu tố cung–cầu nền tảng của PGM khá tích cực trong khung ba, năm và thậm chí mười năm.” Với các nhà sản xuất đang xoay xở trong điều kiện nguồn cung thắt chặt hơn, phân bổ vốn sẽ đòi hỏi kỷ luật. “Luôn là bài toán cân bằng giữa tái đầu tư vào thân quặng và hoàn tiền cho cổ đông,” van Graan nói. “Thông điệp then chốt là đừng quá đà khi thời kỳ thuận lợi.”
Nguồn:
