[Phân tích SMM] Chuyên đề Lưu huỳnh - Nguồn cung: Kazakhstan

Toàn bộ lưu huỳnh tại Kazakhstan là sản phẩm phụ của hoạt động khai thác dầu khí, với nguồn cung tập trung cao vào hai mỏ dầu lớn. Những năm gần đây, nước này đã bắt đầu phát triển các ngành công nghiệp axit sulfuric xuôi dòng để tận dụng các nguồn tài nguyên này, và dự kiến xuất khẩu sẽ có xu hướng giảm trong tương lai.

Kazakhstan là quốc gia có tài nguyên dầu khí lớn thứ 11 toàn cầu, đứng thứ hai trong số các quốc gia thuộc Liên Xô cũ, và lớn thứ ba ở khu vực Caspi (sau Nga và Iran). Ngành công nghiệp dầu khí là xương sống của nền kinh tế quốc dân Kazakhstan, với xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt tự nhiên chiếm 60-70% thu nhập ngoại hối và 30% GDP.

1. Nguồn cốt lõi: Sản phẩm phụ từ hai mỏ dầu lớn

Kazakhstan có 16 mỏ dầu khí siêu lớn, bao gồm Tengiz, Kashagan, Karachaganak, Uzen, Zhetybai, Zhanazhol, Karamkuduk, Kenkiyak, Karazhanbas, Kumkol, Bắc Buzachi, Armanbekdala, Trung-Đông Prorva, Kenbai, Karalev và Kuryk. Trong số này, các mỏ dầu lớn Kashagan và Tengiz chiếm một nửa trữ lượng dầu khí tổng thể của Kazakhstan.

·Mỏ dầu Kashagan: Được phát hiện năm 2000, có trữ lượng dầu địa chất 38 tỷ thùng và trữ lượng khí đốt tự nhiên vượt quá 1 nghìn tỷ m³, được liệt kê là một trong những mỏ dầu lớn nhất được phát hiện trên toàn cầu trong 30 năm qua. Mỏ này được vận hành bởi Công ty Khai thác Bắc Caspi (NCOC), với các cổ đông bao gồm KazMunayGas, Eni, ExxonMobil, Shell, Total và CNPC. Ban đầu dự kiến bắt đầu sản xuất vào năm 2005, do thách thức kỹ thuật, đã bị trì hoãn nhiều lần cho đến khi sản xuất thử bắt đầu vào năm 2013, với sản xuất thương mại bắt đầu từ tháng 9/2016.

Tính đến tháng 2/2025, mỏ này đã sản xuất hơn 10 triệu tấn lưu huỳnh kể từ khi bắt đầu vận hành. Khí đồng hành của nó chứa hàm lượng hydro sulfide cực cao, khiến nó trở thành nguồn cung cấp chính cho sự tăng trưởng nguồn cung lưu huỳnh hiện tại và tương lai.

·Mỏ dầu Tengiz: Ước tính có trữ lượng dầu 25 tỷ thùng, là mỏ dầu lớn thứ sáu trên thế giới. Tengiz được vận hành bởi Tengizchevroil (TCO) theo thỏa thuận hợp tác 40 năm, có kế hoạch sản xuất hàng tỷ thùng dầu từ địa điểm này. TCO bắt đầu phát triển mỏ dầu Tengiz vào tháng 4/1993, với thành phần công ty bao gồm Chevron (50%), ExxonMobil (25%), KazMunayTeniz (20%) đại diện cho chính phủ Kazakhstan và Lukoil (5%).

Là nguồn chính truyền thống, dầu thô của nó có thể chứa tới 17% lưu huỳnh. Năm 2021, một nhà máy chế biến lưu huỳnh rắn mới được xây dựng tại mỏ dầu, với công suất hàng tháng 40.000 tấn, và sản phẩm được sử dụng để xuất khẩu.

2. Mở rộng Chuỗi Giá trị: Mâu thuẫn địa phương giữa Xuất khẩu Lưu huỳnh và Công suất Axit Sunfuric Không đủ

Công suất axit sunfuric trong nước của Kazakhstan từ lâu đã không đủ, với công suất chính phục vụ khai thác uranium. Ngay cả hơn một thập kỷ trước, axit sunfuric nhập khẩu đã được yêu cầu để đáp ứng nhu cầu. Ví dụ, 350.000 tấn đã được nhập khẩu vào năm 2011, chiếm 16% tổng nhu cầu tại thời điểm đó. Vấn đề thiếu hụt này vẫn tiếp diễn; đến năm 2024, tình trạng thiếu axit sunfuric trực tiếp dẫn đến sản lượng uranium của Kazatomprom giảm dưới kỳ vọng. Điều này khẳng định rằng công suất sản xuất axit từ lưu huỳnh tại chỗ không thể đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghiệp hạ nguồn cốt lõi.

Kazakhstan đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi lưu huỳnh tại chỗ. Vào tháng 12 năm 2025, một tổ hợp axit sunfuric 800.000 tấn/năm tại Zhanatas đã đi vào hoạt động thành công và sản xuất ra sản phẩm đạt chuẩn. Dự án này nhằm lấp đầy khoảng trống cung cấp axit sunfuric quy mô lớn tại Trung Á.

3. Xu hướng Xuất khẩu: Dự kiến Thắt chặt từ Mức cao năm 2024

Kazakhstan là một nhà xuất khẩu lưu huỳnh lớn toàn cầu, với sản xuất lưu huỳnh tại chỗ chủ yếu dành cho xuất khẩu. Theo dữ liệu từ mcs và UN Comtrade, sản lượng lưu huỳnh của Kazakhstan vào khoảng 4,3 triệu tấn vào năm 2023, với kim ngạch xuất khẩu đạt 4,126 triệu tấn. Năm 2024, sản lượng lưu huỳnh của nước này vào khoảng 5,1 triệu tấn, với xuất khẩu đạt 5,035 triệu tấn.

Các thị trường xuất khẩu chính là: Morocco, Israel, Ai Cập, Tunisia, Nam Phi, Argentina, Trung Quốc, Brazil, Nga, trong số những nước khác.

Trong thập kỷ qua, xuất khẩu trung bình hàng năm của Kazakhstan đạt 3,8 triệu tấn. Tuy nhiên, chịu ảnh hưởng của việc giảm tồn kho, các yếu tố địa chính trị và thay đổi nhu cầu toàn cầu, Hiệp hội Axit Sunfuric Trung Quốc dự đoán một xu hướng giảm trong ba năm tới, đi kèm với sự thay đổi trong các luồng thị trường.