【Phân tích SMM】Thêm Hạn Chế Về Nguồn Cung Niken? Thị Trường Niken Indonesia Tiếp Tục Bất Ổn

Giới thiệu

Tin tức gần đây từ Bloomberg, dẫn nguồn từ Hiệp hội Khai thác Niken Indonesia (APNI), cho thấy Indonesia có thể đang hướng tới một bước ngoặt lớn trong chuỗi cung ứng niken toàn cầu. Chính phủ được cho là đang xem xét kế hoạch cắt giảm hạn ngạch sản xuất quặng niken được phê duyệt, gọi là RKAB, cho năm 2026 xuống còn khoảng 250 triệu tấn, mức giảm khoảng 34% so với năm 2025. Nếu được thông qua, động thái này đánh dấu sự thay đổi chính sách đáng kể từ nhà sản xuất niken hàng đầu thế giới, với mục đích rõ ràng là thắt chặt nguồ cung và hỗ trợ giá niken vốn đang chịu áp lực. Tuy nhiên, liệu mức cắt giảm như vậy có khả thi trong thực tế hay không vẫn là một câu hỏi mở.

Về bối cảnh, dựa trên thảo luận của SMM với Bộ Năng lượng và Tài nguyên Khoáng sản (ESDM), chính phủ thực sự đã bắt đầu thắt chặt kiểm soát "nguồn cung" quặng niken để ứng phó với tình trạng dư thừa nguồn cung kéo dài trên thị trường. Dữ liệu nội bộ của SMM cho thấy sản lượng quặng niken thực tế của Indonesia năm 2025 ước đạt khoảng 265 triệu tấn, thấp hơn nhiều so với hạn ngạch RKAB được phê duyệt là khoảng 326 triệu tấn. Khoảng cách này cho thấy không phải tất cả hạn ngạch được phê duyệt cuối cùng đều được hiện thực hóa trên thị trường.

Song song đó, chính phủ ngày càng chú trọng đến việc bảo t tồn và kéo dài tuổi thọ tài nguyên niken của Indonesia. Theo ESDM, hàm lượng quặng niken trung bình năm 2024 ở mức khoảng 1,66%. Tuy nhiên, chỉ trong một năm, hàm lượng saprolit trung bình đã giảm xuống còn khoảng 1,57%, mức giảm gần 0,1 điểm phần trăm, là con số đáng kể đối với ngành. Sự suy giảm nhanh chóng về chất lượng quặng này phản ánh việc khai thác các nguồn tài nguyên có hàm lượng cao đã được đẩy nhanh. Nếu nguồn cung không được kiểm soát và hoạt động thăm dò không theo kịp tốc độ tăng trưưởng nhu cầu, trữ lượng quặng niken có thể khai thác hiệu quả về mặt kinh tế của Indonesia có thể cạn kiệt với tốc độ nhanh hơn nhiều.

Từ góc độ này, khối lượng quặng niken thực tế được đưa ra thị trường đã bị hạn chế nhiều hơn so với các con số RKAB công bố. Để bảo vệ quan điểm, chế độ hạn ngạch năm 2026 dự kiến sẽ đi kèm các yêu cầu phê duyệt nghiêm ngặt hơn, bao gồm nghĩa vụ thanh toán đầy đủ các khoản bảo lãnh phục hồi môi trường, cũng như giám sát chặt chẽ hơn hồ sơ sản xuất, hiệu quả thăm dò và năng lực vận hành của các công ty khai thác. Các biện pháp này nhằm nâng cao kỷ luật và đảm bảo thực hành khai thác bền vững.

Từ góc nhìn của SMM, dự báo hạn ngạch quặng nickel Indonesia năm 2026 cần được tiếp cận từ hai góc độ chính:

I. Quy trình xin cấp RKAB năm 2026 có "Hai" Giai đoạn

Mặc dù khung RKAB ba năm trước đã được chuyển lại thành hệ thống hàng năm theo Quy định ESDM số 17/2025, quá trình xin cấp và điều chỉnh hạn ngạch cho năm 2026 vẫn đang tiếp diễn. Theo Điều 11 và Điều 12 của quy định, các công ty khai thác được phép xin xem xét lại hạn ngạch hoặc phân bổ bổ sung cho đến ngày 31 tháng 7 năm 2026, tùy thuộc vào các điều kiện c cụ thể. Do đó, vẫn còn quá sớm để kết luận rằng tổng hạn ngạch được phê duyệt sẽ bị giới hạn chặt chẽ ở mức 250 triệu tấn. Các công ty khai thác quy mô lớn, có uy tín với hồ sơ tuân thủ mạnh vẫn có thể tìm kiếm hạn ngạch cao hơn để hỗ trợ thêm doanh số bán hàng hoặc mở rộng hoạt động.

II. Nhu cầu luyện kim tăng vào năm 2026

Nhu cầu quặng nickel dự kiến sẽ tăng thêm vào năm 2026 khi công suất luyện kim mới đi vào hoạt động, đặc biệt là trong lĩnh vực thủy luyện. Việc chính phủ thúc đẩy phát triển hạ nguồn giá trị gia tăng cao, phát thải thấp đã khuyến khích đầu tư vào các dự án HPAL sản xuất MHP. Mặc dù Indonesia vẫn có ít cơ sở HPAL so với hoạt động nhiệt luyện dựa trên RKEF, công suất thủy luyện đang mở rộng ổn định.

Điều quan trọng là, quặng có hàm lượng trung bình thấp hơn đồng nghĩa với mức tiêu thụ quặng cao hơn trên mỗi đơn vị sản lượng nickel. Sản xuất một tấn MHP đòi hỏi nhiều quặng hơn đáng kể khi hàm lượng nguyên liệu đầu vào giảm. Theo dự báo của SMM, Indonesia có thể chứng kiến sản lượng nickel kim loại tăng thêm hơn 200.000 tấn vào năm 2026, điều này sẽ dẫn đến mức tăng đáng kể về nhu cầu quặng nickel. Ước tính này vẫn chưa tính toán đầy đủ cho công suất bổ sung từ các dự án Nickel Matte, NPI và FeNi đang được xây dựng hoặc trong giai đoạn lập kế hoạch.

Để hình dung rõ hơn, dữ liệu nội bộ của SMM cho thấy nhu cầu quặng nickel của Indonesia vào năm 2025 có thể đạt khoảng 280 triệu tấn ướt. Ngay cả sau khi tính đến việc cắt giảm sản lượng, ngừng bảo trì hoặc chậm trễ tại một số cơ sở luyện kim, việc đưa các dự án mới vào vận hành năm 2026 có thể sẽ đẩy nhu cầu quặng vượt mức năm 2025.

III. Kết luận của SMM

Mặc dù mục tiêu giảm nguồn cung quặng nickel của Indonesia là rõ ràng, được thúc đẩy bởi các mục tiêu về giá cả và tính bền vững tài nguyên, nhưng việc cắt giảm đồng loạt hạn ngạch RKAB năm 2026 xuống 250 triệu tấn có thể sẽ khó duy trì trong thực tế. Nhiều yếu tố có thể đẩy hạn ngạch phê duyệt cuối cùng lên cao hơn, bao gồm nhu cầu hạ nguồn gia tăng, hàm lượng quặng suy giảm và cơ chế điều chỉnh giữa năm của hệ thống RKAB. SMM ước tính hạn ngạch quặng niken RKAB của Indonesia được phê duyệt cho năm 2026 nhiều khả năng vẫn duy trì trên 250 triệu tấn, trừ khi việc thực thi chính sách trở nên nghiêm ngặt hơn đáng kể so với các năm trước.