Ｉ． Thách Thức Ngành Khi Chính Sách Siết Chặt
Thị trường phế liệu đồng tại Malaysia vẫn trì trệ trong những năm gần đây， với áp lực đáng kể trên toàn bộ chuỗi ngành， từ thương mại thượng nguồn đến các doanh nghiệp nấu chảy hạ nguồn． Theo SMM， tình hình này liên quan chặt chẽ đến các chính sách kiểm soát nhập khẩu liên tục được siết chặt của chính phủ Malaysia kể từ năm ２０２１， đặc biệt là cơ chế xem xét tiêu chuẩn cao được triển khai bởi SIRIM （Viện Tiêu chuẩn và Nghiên cứu Công nghiệp Malaysia）， điều này đã thay đổi đáng kể bức tranh thương mại phế liệu kim loại tại Đông Nam Á．
ＩＩ． Tiêu Chuẩn SIRIM Nâng Ngưỡng Nhập Khẩu
Theo các tiêu chuẩn SIRIM hiện hành （Hình １）， phế liệu đồng nhập khẩu phải đáp ứng hàm lượng đồng tối thiểu là ９４，７５％， với các tạp chất kim loại khác không vượt quá ５％ và các vật liệu tái chế khác không vượt quá ０，２５％． Ngoài ra， các lô hàng nhập khẩu liên quan đến chất thải điện tử bị kiểm soát （SW１１０） bị hạn chế nghiêm ngặt． SW１１０ bao gồm linh kiện điện tử， thiết bị công nghiệp và phế liệu sản xuất có chứa hoặc bị nhiễm các chất nguy hại， chẳng hạn như máy tính， tivi， điện thoại di động đã loại bỏ và cặn sản xuất điện tử， tất cả đều được phân loại là chất thải điện tử bị kiểm soát．
Hơn nữa， SIRIM áp đặt các yêu cầu nghiêm ngặt về ngưưỡng bức xạ， quy định rằng tỷ lệ liều lượng tại bất kỳ điểm nào trên bao bì bên ngoài không được vượt quá ＂giá trị nền + ０，２５ µSv/h＂． So với tiêu chuẩn phổ biến ở nhiều quốc gia là ＂không vượt quá hai lần giá trị nền＂， tiêu chuẩn này nghiêm ngặt hơn． Nhiều người hành nghề trong ngành cho rằng ngưỡng này được đặt quá thấp， vì giá trị nền tự nhiên dao động trong các kịch bản thực tế． Kết hợp với sai số của thiết bị cầm tay và môi trường， các lô hàng tuân thủ có thể bị đánh giá sai， dẫn đến chi phí cảng tăng và rủi ro hàng hóa bị trả về cho doanh nghiệp．
ＩＩＩ． Xem Xét Nhập Khẩu Siết Chặt Kích Hoạt Chuyển Hướng Thương Mại và Rủi Ro Tuân Thủ Gia Tăng
Mặc dù các tiêu chuẩn nhập khẩu mới nâng cao hình ảnh môi trường của Malaysia， chúng cũng làm tăng đáng kể chi phí nhập khẩu và rủi ro hàng hóa bị trả về cho doanh nghiệp． Do sự phức tạp của hệ thống kiểm tra SIRIM， toàn bộ quy trình thường mất hai tuần để hoàn thành， dẫn đến sự gia tăng đáng kể về chi phí t tồn kho， lưu kho và chi phí lưu container tại cảng cho các doanh nghiệp．Điều này đã khiến các thương nhân dần chuyển hướng sang những quốc gia có chính sách linh hoạt hơn và hiệu suất thông quan cao hơn, như Thái Lan, Việt Nam và UAE.
Những nước này trong những năm gần đây đã chủ động thu hút đầu tư tái chế kim loại, với các quy định tương đối nới lỏng và lợi thế về hậu cần, dần thiết lập vị thế là những trung tâm mới cho việc xử lý và quá cảnh phế liệu đồng. Một hệ quả của sự chuyển hướng thương mại này là nguồn cung phế liệu đồng tại Malaysia sụt giảm mạnh, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguyên liệu thô trên thị trường.
Đồng thời, để duy trì biên lợi nhuận, một số thương nhân đã bắt đầu áp dụng các "tuyến đường vòng", chẳng hạn như chuyển tải thông qua cảng của bên thứ ba hoặc khai báo sai danh mục hàng hóa để né tránh sự giám sát. Hiện tượng này cũng dẫn đến việc các loại phế liệu nhập khẩu bất hợp pháp, khai báo gian dối và không được chứng nhận tái xâm nhập thị trường, gây áp lực thực thi lớn hơn lên các cơ quan quản lý. Vào tháng 7 năm nay, hải quan Malaysia đã phát hiện một vụ buôn lậu phế liệu đồng trị giá lên tới 5 triệu ringgit (khoảng 8,4 triệu nhân dân tệ) và trọng lượng 125 tấn.
IV. Thu hẹp công suất liên tục và sự sụt giảm nhập khẩu như vách đá
Dưới áp lực kép từ việc thiếu hụt nguyên liệu thô và các quy định siết chặt, nhiều doanh nghiệp tái chế và luyện kim vừa và nhỏ tại Malaysia buộc phải cắt giảm sản xuất, ngừng hoạt động hoặc thậm chí chuyển đổi sang ngành nghề khác, đặc biệt là tại các trung tâm chế biến kim loại như Selangor, Penang và Johor. Nếu xu hướng thiếu hụt nguyên liệu thô hiện tại vẫn tiếp diễn, t tổng công suất của ngành công nghiệp kim loại tái chế Malaysia có thể tiếp tục thu hẹp.
Theo dữ liệu từ WITS (World Integrated Trade Solutions), sau khi các tiêu chuẩn SIRIM được triển khai toàn diện, nhập khẩu phế liệu đồng của Malaysia đã giảm mạnh từ 318.347 tấn (thực tế) năm 2021 xuống còn 66.609 tấn (thực tế) vào năm 2022, giảm 79% so với cùng kỳ năm trước. Dữ liệu nhập khẩu trong những năm tiếp theo vẫn trì trệ, với t tổng kim ngạch nhập khẩu cả năm 2024 chỉ đạt khoảng 17.000 tấn (thực tế), mức thấp nhất trong năm năm. Việc thắt chặt chính sách đột ngột đã tác động trực tiếp đến nhập khẩu phế liệu đồng của Malaysia.
Trong nửa đầu năm 2025, nhập khẩu phế liệu đồng đạt 9.533 tấn (thực tế). Bất chấp các tiêu chuẩn nhập khẩu nghiêm ngặt, một số thương nhân Trung Quốc đang xem xét Malaysia như một trung tâm chuyển tải cho thương mại tái xuất khẩu giữa lúc căng thẳng thương mại Mỹ-Trung leo thang, với một phần phế liệu đồng dự kiến sẽ được chuyển qua Malaysia đến Trung Quốc. Malaysia có thể chứng kiến sự phục hồi hạn chế trong lĩnh vực trung chuyển．SMM dự báo nhập khẩu phế liệu đồng của Malaysia năm 2025 dự kiến phục hồi nhẹ lên khoảng 21，000 tấn (khối lượng thực)，tăng so với cùng kỳ．
V．Triển vọng năm 2026：Suy yếu cấu trúc có thể kéo dài，phục hồi ngắn hạn hạn chế
Về góc độ chính sách，chính phủ không có dấu hiệu nới lỏng quy định trong ngắn hạn．Các quan chức nhiều lần nhấn mạnh trong năm 2024 về việc cần ngăn Malaysia trở thành "bãi rác phế liệu khu vực"，cho thấy lập trường kiểm soát chặt chẽ tiếp tục duy trì．Xét lập trường rõ ràng của Malaysia về hạn chế nhập khẩu phế liệu kim loại，SMM cho rằng chính phủ Malaysia khó có thể điều chỉnh chính sách đáng kể trong tương lai gần．
Nhìn chung，thị trường phế liệu đồng Malaysia vẫn kẹt giữa áp lực chính sách và hạn chế nguồn cung．Nếu chính phủ không điều chỉnh tiêu chuẩn nhập khẩu hoặc tinh giản thủ tục hải quan，Malaysia có nguy cơ đánh mất vị thế quan trọng trong thị trường kim loại tái chế Đông Nam Á．
