40 tỷ USD đầu tư dự án bị hủy bỏ! Cuộc chơi pin Trung - Mỹ leo thang, làm thế nào để các doanh nghiệp hàng đầu vượt qua?

Cũng như chip cao cấp, pin điện đang trở thành một trong những lá bài chủ chốt trong cuộc chơi địa chính trị giữa Trung Quốc và Mỹ. Khi Tổng thống Mỹ Trump nhậm chức, sự phát triển của các ngành công nghiệp liên quan của Trung Quốc và bố cục toàn cầu hóa của các doanh nghiệp Trung Quốc đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Đáng chú ý là, những “động thái” của chính quyền Trump chống lại pin điện không chỉ làm suy yếu nghiêm trọng kế hoạch chiến lược và phát triển của các doanh nghiệp xe điện Mỹ, mà còn tác động đáng kể đến tốc độ chuyển đổi điện khí hóa trong ngành công nghiệp ô tô Mỹ.

Theo số liệu thống kê chung của Rodeo Research và Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Năng lượng và Môi trường thuộc Đại học Công nghệ Massachusetts,kể từ khi Trump nhậm chức, tổng giá trị các dự án nhà máy pin bị hủy bỏ ở Mỹ trong quý đầu tiên của năm nay đã vượt quá 6 tỷ USD (khoảng 43,1 tỷ nhân dân tệ).

Vào ngày 22 tháng 5, “Đạo luật One Big Beautiful Bill” (OBBB Act) đã được Hạ viện Mỹ thông qua với số phiếu sát nút. Đạo luật này sẽ giảm đáng kể trợ cấp năng lượng sạch trong Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) của chính quyền Biden, “bao gồm việc chấm dứt sớm trợ cấp và hạn chế sự tham gia của các thực thể nước ngoài”.

Vào tháng 8 năm 2022, Tổng thống Mỹ lúc đó là Biden đã ký Đạo luật Giảm lạm phát, đề xuất rằng “người tiêu dùng Mỹ có thể được hưởng khoản tín dụng thuế 7.500 USD khi mua hoặc thuê một chiếc xe điện”. Đồng thời, chính quyền Biden cũng đã ban hành một tuyên bố chung với nhiều nhà sản xuất ô tô, bao gồm General Motors, Ford Motor và Stellantis, nhằm đạt được mục tiêu xe không khí thải chiếm 40%-50% tổng doanh số bán xe mới vào năm 2030.

Tuy nhiên, ngay sau khi nhậm chức, Trump đã ngay lập tức thông báo “tạm ngưng” Đạo luật Giảm lạm phát và bãi bỏ “mục tiêu 50% xe điện trong doanh số bán xe mới vào năm 2030”.

Ngoài việc hủy bỏ tín dụng thuế, Trump còn áp đặt thuế quan cao đối với việc nhập khẩu các bộ phận xe điện quan trọng.Vào tháng 4 năm nay, Trump đã chính thức ký sắc lệnh hành pháp về “thuế quan đối ứng”, công bố “thuế quan chuẩn tối thiểu” 10% đối với tất cả các đối tác thương mại và thuế quan cao hơn đối với nhiều đối tác thương mại.

Làm thế nào để giải quyết tình thế khó xử của ngành công nghiệp pin Mỹ?Envision đột phá với “phương pháp cân bằng”

Bị ảnh hưởng bởi chính sách “thuế quan đối ứng” và đề xuất hủy bỏ tín dụng thuế trong Đạo luật Giảm lạm phát (IRA), ngày càng có nhiều doanh nghiệp trong chuỗi công nghiệp pin có liên quan đến Trung Quốc đã chậm lại tiến độ xây dựng nhà máy của họ tại Mỹ hoặc đang đánh giá lại kế hoạch đầu tư.

Doanh nghiệp đầu tiên bị ảnh hưởng là dự án pin của Ford Motor tại Mỹ. Ban đầu, Ford dự định đầu tư 3 tỷ USD để xây dựng một nhà máy pin ở Marshall, bang Michigan. Nhà máy dự kiến sẽ bắt đầu sản xuất vào năm tới, sản xuất pin cho xe điện bằng công nghệ được cấp phép từ CATL của Trung Quốc. Nếu dự luật OBBB được thông qua chính thức, dự án sẽ không còn đủ điều kiện nhận trợ cấp liên bang.

William Clay Ford Jr., Chủ tịch điều hành của Ford, đã bày tỏ lo ngại, nói rằng việc hủy bỏ trợ cấp “sẽ đặt dự án Marshall của chúng tôi vào tình thế nguy hiểm”.Ông nhấn mạnh: “Quyết định đầu tư của chúng tôi được đưa ra dựa trên môi trường chính sách vào thời điểm đó. Thật không công bằng khi phải đối mặt với những thay đổi chính sách sau khi chúng tôi đã đầu tư vốn”.

Theo báo cáo, Group14 Technologies, một công ty khởi nghiệp vật liệu pin khác có trụ sở tại Mỹ, cũng đã hoãn việc xây dựng nhà máy vật liệu pin của mình tại Moses Lake, bang Washington. Lý do là các nhà cung cấp Trung Quốc của họ không muốn chịu thuế quan cao có thể xảy ra.“Mối đe dọa thuế quan vượt quá 100% đã khiến các khách hàng Trung Quốc cảnh giác. Mọi người đều nói, ‘Hãy chờ xem đã’”.

Ngoài các công ty trong nước Mỹ, Yuki Kusumi, Giám đốc điều hành của Panasonic Holdings, một trong những công ty pin nước ngoài nổi bật nhất hiện đang hoạt động tại Mỹ, gần đây đã tuyên bố rằng công ty sẽ hoãn việc xây dựng nhà máy pin thứ ba tại Mỹ và tập trung vào việc đưa nhà máy thứ hai tại Kansas vào hoạt động.

Ví dụ mới nhất là AESC, công ty đầu tiên trên thế giới đạt được sản xuất pin điện quy mô lớn tại Mỹ, gần đây đã tối ưu hóa bố cục chiến lược tại Mỹ dựa trên điều kiện thực tế: Công ty đã chủ động tăng tốc kinh doanh lưu trữ năng lượng. Dây chuyền sản xuất lưu trữ năng lượng tại nhà máy ở Tennessee, Mỹ đã bắt đầu sản xuất vào tháng 4 năm nay và đang tăng cường năng lực sản xuất. Đồng thời, công ty đã tạm dừng dự án pin điện động lực của mình và sẽ thận trọng đánh giá việc xây dựng nhà máy pin ở Nam Carolina (gọi tắt là nhà máy Nam Carolina) cho đến khi các chính sách thị trường Mỹ trở nên rõ ràng hơn.

Theo báo cáo, nhà máy Tennessee của AESC là nhà máy sản xuất pin lưu trữ năng lượng đầu tiên bắt đầu đi vào hoạt động trên toàn thị trường Bắc Mỹ. Sản phẩm của nhà máy sẽ được giao cho các khách hàng tích hợp lưu trữ năng lượng hàng đầu để đáp ứng nhu cầu cấp thiết về các sản phẩm lưu trữ năng lượng hiệu suất cao ở Bắc Mỹ và hỗ trợ hiệu quả việc mở rộng thị trường của công ty trong khu vực. Thông tin công khai cho thấy AESC là công ty đầu tiên trên thế giới sản xuất hàng loạt các tế bào pin lưu trữ năng lượng 300+Ah và 500+Ah. Năm 2024, lượng hàng xuất khẩu tế bào pin lưu trữ năng lượng của công ty ở nước ngoài nằm trong top 3 toàn cầu.

Một mặt, ông Trump chủ trương “Ưu tiên nước Mỹ”, nhằm xây dựng chuỗi công nghiệp pin địa phương và giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Mặt khác, do Trung Quốc chiếm ưu thế sâu sắc trong bối cảnh công nghiệp, nếu Mỹ cắt đứt hoàn toàn hợp tác với Trung Quốc, Mỹ không chỉ sẽ gặp khó khăn trong việc hình thành một hệ thống công nghiệp cạnh tranh trong ngắn hạn mà còn có thể tụt hậu hơn so với Trung Quốc trong lĩnh vực xe điện.

Bố cục toàn cầu hóa trở thành “chìa khóa” để chống lại rủi ro

Ngay từ tháng 10 năm 2022, Tập đoàn BMW đã thông báo rằng họ đã chọn AESC làm nhà cung cấp pin điện động lực cho nền tảng xe điện thuần túy thế hệ mới của mình. Các mẫu xe được hợp tác bao gồm X7 và X3 cho thị trường toàn cầu, cũng như X5 và X6 cho thị trường Bắc Mỹ và Mỹ Latinh.

Vào tháng 2 năm 2023, Tập đoàn ô tô khổng lồ Ford Motor Company của Mỹ đã thông báo kế hoạch hợp tác với CATL, đầu tư 3,5 tỷ USD để thành lập một nhà máy ở Michigan sản xuất pin LFP cho xe điện. Cùng năm đó, nhà sản xuất xe điện Mỹ Rivian đã thông báo hợp tác với Gotion High-tech, sẽ xây dựng một cơ sở sản xuất pin và vật liệu quy mô lớn ở Mỹ...

Sự không chắc chắn của các chính sách của Mỹ đã đưa đến sự không thể đoán trước đáng kể đối với an ninh chuỗi cung ứng khu vực của các nhà sản xuất ô tô quốc tế hàng đầu từ góc độ toàn cầu.

Tuy nhiên, bất chấp điều này, bằng cách tận dụng lợi thế bố cục toàn cầu của mình, một số doanh nghiệp pin hàng đầu đã phát triển khả năng chống chịu rủi ro mạnh mẽ.

Mặc dù phải đối mặt với những điều chỉnh ngắn hạn do biến động chính sách, AESC tuyên bố rằng họ sẽ đảm bảo hiện thực hóa công suất sản xuất tại hai nhà máy mới xây dựng ở Nam Carolina và Kentucky, Mỹ. Pin hình trụ lớn dòng 46 ban đầu được dự kiến sẽ được sản xuất bởi nhà máy AESC tại Nam Carolina cho BMW giờ đây sẽ được cung cấp ổn định cho dòng pin hình trụ lớn dòng 46 của BMW thông qua mạng lưới năng lực sản xuất toàn cầu của mình.

Gần đây, các sản phẩm pin hình trụ lớn dòng 46 của AESC đã được sản xuất hàng loạt và xuất xưởng tại nhà máy siêu lớn của công ty ở Giang Dương, Vô Tích, và được giao cho các mẫu xe nền tảng EV toàn cầu của BMW.Đồng thời, AESC đang đẩy nhanh việc triển khai các dây chuyền sản xuất hiệu quả hơn tại nhà máy siêu lớn ở Cangzhou, với sản xuất hàng loạt dự kiến bắt đầu vào nửa cuối năm 2025.

Loạt các điều chỉnh nhanh chóng được thực hiện bởi AESC và các doanh nghiệp khác ở Mỹ là những quyết định hợp lý dựa trên "sự không chắc chắn về chính sách" và "nhạy cảm về chi phí".

Là một trong những công ty công nghệ pin có bố cục toàn cầu sớm nhất và phủ sóng toàn diện các thị trường chính, AESC hiện có nhiều cơ sở sản xuất pin ở Trung Quốc, Nhật Bản, Mỹ, Anh, Pháp và Tây Ban Nha. Trong năm qua, các nhà máy siêu lớn sản xuất pin của AESC ở Cangzhou, Trung Quốc, Ibaraki, Nhật Bản và Douai, Pháp, đều đã bắt đầu sản xuất, trong khi các nhà máy pin của công ty ở nhiều quốc gia bao gồm Anh và Tây Ban Nha cũng sẽ lần lượt bắt đầu sản xuất.

Mặc dù phải đối mặt với những thách thức về điều chỉnh chính sách và biến động thị trường ở thị trường Mỹ trong ngắn hạn, nhưng bố cục chiến lược của hầu hết các doanh nghiệp trên phạm vi toàn cầu vẫn không có nhiều thay đổi và họ vẫn tin tưởng vào sự phát triển lâu dài của thị trường pin điện và hệ thống lưu trữ năng lượng điện toàn cầu. Xây dựng một mạng lưới sản xuất toàn cầu linh hoạt hơn để chống lại những bất ổn thị trường trong tương lai ngày càng trở thành một sự đồng thuận chung giữa hầu hết các doanh nghiệp.